Η εκρηκτική μεταβλητότητα που προκαλεί ο πόλεμος με το Ιράν έχει μετατρέψει το πετρέλαιο σε έναν νέο «παιδότοπο» για μικροεπενδυτές. Τις τελευταίες εβδομάδες, τεράστια ποσά διοχετεύονται σε ETF που συνδέονται με την τιμή του πετρελαίου, προκαλώντας συγκρίσεις με τα φαινόμενα μαζικής κερδοσκοπίας που είχαν καταγραφεί σε μετοχές όπως η GameStop ή σε εμπορεύματα όπως το ασήμι. Σύμφωνα με στοιχεία της Vanda Research, που παρουσιάζει η Wall Street Journal, οι μικροεπενδυτές διοχέτευσαν 211 εκατ. δολάρια σε ETF πετρελαίου στις 12 Μαρτίου, ποσό που αποτελεί ιστορικό ρεκόρ. Το προηγούμενο υψηλό είχε καταγραφεί τον Μάιο του 2020, κατά τη διάρκεια της αναταραχής που προκάλεσε η πανδημία στις αγορές ενέργειας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει το United States Oil Fund (USO), ένα από τα πιο δημοφιλή ETF που παρακολουθούν την τιμή του πετρελαίου. Το fund κατέγραψε εισροές 32 εκατ. δολαρίων σε μία ημέρα, μία από τις μεγαλύτερες στην ιστορία του. Αναλυτές της αγοράς σημειώνουν ότι η μαζική συμμετοχή μικροεπενδυτών θυμίζει τα φαινόμενα κερδοσκοπίας που είχαν εμφανιστεί τα προηγούμενα χρόνια σε συγκεκριμένες μετοχές. «Το πετρέλαιο είναι πλέον ένα retail meme theme», σημειώνει στη WSJ ο Βιράτζ Πατέλ, στρατηγικός αναλυτής της Vanda Research. Όπως εξηγεί, πολλοί μικροεπενδυτές έχουν στραφεί σε ETF πετρελαίου από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, προσπαθώντας να εκμεταλλευθούν τις μεγάλες διακυμάνσεις των τιμών.
Η έννοια του «meme trade» αναφέρεται σε περιουσιακά στοιχεία που γίνονται ιδιαίτερα δημοφιλή σε διαδικτυακές κοινότητες επενδυτών, προκαλώντας απότομες εισροές κεφαλαίων και μεγάλες κινήσεις τιμών που συχνά δεν αντανακλούν πλήρως τα θεμελιώδη δεδομένα της αγοράς. Η κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και κυρίως η διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ έχουν αυξήσει σημαντικά την αβεβαιότητα στις αγορές ενέργειας. Οι επενδυτές παρακολουθούν στενά το ενδεχόμενο νέων διαταραχών στην προσφορά πετρελαίου, καθώς μέσω των Στενών του Ορμούζ διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου και LNG. Η αυξημένη αβεβαιότητα έχει εκτοξεύσει τον δείκτη μεταβλητότητας του πετρελαίου στα υψηλότερα επίπεδα από το 2020.
Παρά τις συγκρίσεις με τις «meme stocks», αρκετοί αναλυτές επισημαίνουν ότι η αγορά πετρελαίου διαφέρει ουσιαστικά από τις μετοχές που είχαν βρεθεί στο επίκεντρο αντίστοιχων φαινομένων. Η τρέχουσα άνοδος των τιμών συνδέεται με πραγματικές διαταραχές στην προσφορά ενέργειας. Η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας εκτιμά ότι περίπου 10 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως έχουν επηρεαστεί από τις εξελίξεις στην περιοχή.
Παρά την αισιοδοξία ορισμένων επενδυτών, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η έντονη μεταβλητότητα μπορεί να γυρίσει γρήγορα εναντίον όσων επιχειρούν να εκμεταλλευθούν τις κινήσεις της αγοράς. «Η διαπραγμάτευση πετρελαίου είναι σαν παιχνίδι με μουσικές καρέκλες. Όταν σταματήσει η μουσική, τα πράγματα δεν θα είναι όμορφα», προειδοποιεί ο Τομ Σόσνοφ, επικεφαλής της πλατφόρμας Lossdog. Αναλυτές της Macquarie εκτιμούν ότι το πετρέλαιο θα συνεχίσει να κινείται σαν «meme asset» όσο διαρκεί η αβεβαιότητα που προκαλεί ο πόλεμος. «Τα στρατηγικά αποθέματα δεν αποτελούν μόνιμη λύση», σημειώνει ο οικονομολόγος Τιερί Βίζμαν. «Το πετρέλαιο θα συνεχίσει να συμπεριφέρεται σαν meme Stock μέχρι να υπάρξει ειρήνη».