«Το περιβάλλον είναι ρευστοποιημένο. Δεν υπάρχει στην πραγματικότητα μια οργανωμένη διεθνής κοινότητα, δεν μπορούμε να πούμε ότι λειτουργούν διεθνείς οργανισμοί, υπάρχει μια κρίση του συστήματος του ΟΗΕ, δεν λειτουργεί καν το Συμβούλιο Ασφαλείας ως το καθοριστικό όργανο για τη διεθνή ασφάλεια», δήλωσε ο Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου, πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Ευάγγελος Βενιζέλος, κατά την τοποθέτησή του στο 11ο Delphi Economic Forum.
Όπως ανέφερε, «η ΕΕ νιώθει πια ότι είναι αντιμέτωπη με τη μοίρα της, διότι το πρόβλημα της ευρωπαϊκής ασφάλειας είναι εδώ και παραπάνω από 100 χρόνια πρόβλημα ευρω-ατλαντικό και δεν μπορεί ξαφνικά να υπάρξει μια ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία, η οποία αδιαφορεί για τις Ηνωμένες Πολιτείες». Αναφερόμενος στον ρόλο και τη στάση της Ελλάδας, ο κ. Βενιζέλος τόνισε: «Εμείς πρέπει να είμαστε μια χώρα ευρωπαϊκή, κράτος-μέλος της ΕΕ που σεβόμαστε την ευρωπαϊκή νομιμότητα, την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη, το καθήκον καλόπιστης συνεργασίας. Θέλουμε να επιταχυνθεί η πορεία ολοκλήρωσης της, αλλά δεν έχουμε ψευδαισθήσεις. Πάντα η ασφάλειά μας ήταν προσανατολισμένη στην ελληνοαμερικανική στρατηγική συνεργασία».
Ωστόσο, σημείωσε ότι «από την άλλη μεριά προσπαθούμε να μοιράσουμε έτσι τα εξοπλιστικά προγράμματα, ώστε να έχουμε και πάρα πολλά προγράμματα ευρωπαϊκής προέλευσης που παίζουν πολύ κρίσιμο ρόλο οικονομικά, αναπτυξιακά για τις χώρες που πωλούν τα προγράμματα αυτά αλλά και για εμάς, διότι υπάρχουν ανταλλάγματα στρατηγικού χαρακτήρα, για όση σημασία έχουν. Καμία εγγύηση γαλλική δεν μπορεί να μας λύσει το πρόβλημα ασφάλειας».
«Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να ισορροπούμε στο δίπολο που ήδη συζητήσαμε – ΕΕ και ΗΠΑ. Εάν τεθεί το δίλημμα αυτό επιτακτικά ως δίλημμα επιλογής, πάρα πολλές ευρωπαϊκές χώρες, για να μην πω σχεδόν όλες, θα δυσκολευτούν πάρα πολύ να απαντήσουν για το ποια είναι η προτεραιότητά τους. Η ιστορική και στρατηγική προτεραιότητά τους αν είναι με τις Ηνωμένες Πολιτείες ή αν είναι με την ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία», πρόσθεσε, σημειώνοντας ότι «αυτό το δίλημμα το έχουμε και εμείς».
Επίσης, ανέφερε ότι «πρέπει να δούμε πώς θα ισορροπήσουμε στις σχέσεις μας με το Ισραήλ και την Τουρκία, διότι αυτό είναι επίσης ένα ζήτημα το οποίο αναπτύσσει μια δυναμική. Δεν θα υποκαταστήσει καμία αναζήτηση διεθνών κανόνων την στρατηγική μας – να το πω έτσι – δυσκολία ή αμηχανία. Άρα, πρέπει να ξεκινάμε πάντα από την ανάγνωση του συσχετισμού των δυνάμεων, πρέπει να προσπαθούμε να διαμορφώσουμε τους συσχετισμούς αυτούς. Δείξαμε ότι είμαστε τουλάχιστον στο πεδίο της αεράμυνας μια υπολογίσιμη δύναμη και αυτό νομίζω ότι ήταν ένα θετικό μήνυμα το οποίο ανέβασε και την αυτοπεποίθηση αλλά και τη δυνατότητά μας να συνομιλούμε με άλλους – και με τις ΗΠΑ – και έτσι νομίζω ότι πρέπει να πορευθούμε εφόσον διαμορφώσουμε εσωτερικές προϋποθέσεις. Γιατί όπως στις Ηνωμένες Πολιτείες η εξωτερική πολιτική διαμορφώνεται σε συνάρτηση με τους εσωτερικούς συσχετισμούς και το εσωτερικό αφήγημα. Αυτό συμβαίνει και στην Ελλάδα», επισήμανε ο κ. Βενιζέλος.
«Στην Ελλάδα, αν δεν έχεις εσωτερικές προϋποθέσεις συναίνεσης, αν δεν μπορείς να σκεφτείς με άλλους όρους, να κάνεις αναλύσεις οι οποίες δύσκολα γίνονται δημόσια, αλλά πρέπει να γίνουν μεταξύ αυτών που έχουν την ευθύνη για την χάραξη της στρατηγικής, δεν θα μπορέσεις να αντιμετωπίσεις αυτό το πολύπλοκο τοπίο, το οποίο το αντιμετωπίζαμε με μια αδράνεια, έναν μηχανιστικό τρόπο, ως μια ρουτίνα. Τώρα, λοιπόν, αυτό το οποίο μας πήγε για 50 χρόνια και μας πήγε αξιοπρεπώς, θα έλεγα, με μια ισορροπία μεταξύ θετικών και αρνητικών η οποία μπορεί να χαρακτηριστεί ικανοποιητική, τώρα αυτό δεν μπορεί να συνεχιστεί έτσι. Έχουμε μια επιτάχυνση χρονική, έχει αλλάξει η επιτάχυνση του χρόνου. Άρα, όταν έχουμε μια διαφορετική αίσθηση του ρυθμού των εξελίξεων, πρέπει να κάνουμε μια ουσιώδη επικαιροποίηση της στρατηγικής μας. Και αυτό δεν το κάνουμε με επεξεργασμένο τρόπο, το κάνουμε εκ των πραγμάτων, το κάνουμε κάθε μέρα, το κάνουμε πρακτικά, το κάνουμε εμπειρικά», επεσήμανε, επαναλαμβάνοντας ότι «δεν έχουμε αποκτήσει [σχήμα] εθνικής συναίνεσης, δηλαδή όπου φυσάει ο άνεμος. Αυτό είναι ένα ιστιοπλοϊκό δόγμα. Δηλαδή, το αφήνεις το σκάφος στον καιρό και είναι πιθανό με τους χειρισμούς σου να ανατραπεί. Αυτό συμβαίνει, προκειμένου να αποφύγεις την ανατροπή, το αφήνεις να πάει στον καιρό το σκάφος. Είναι μια τεχνική ολόκληρη».