Η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας (IEA) εξετάζει τη μεγαλύτερη απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου στην ιστορία, σύμφωνα με αποκλειστικό ρεπορτάζ της Wall Street Journal. Σκοπός είναι να περιοριστεί η αύξηση των τιμών που προκλήθηκε από τον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν και τη σχεδόν πλήρη διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Σύμφωνα με αξιωματούχους που γνωρίζουν τις συζητήσεις, η πρόταση περιλαμβάνει την απελευθέρωση ποσοτήτων πετρελαίου μεγαλύτερων από τα 182 εκατ. βαρέλια που διοχέτευσαν συνολικά τα κράτη-μέλη της IEA το 2022, μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Η πρόταση παρουσιάστηκε σε έκτακτη συνεδρίαση αξιωματούχων ενέργειας από τα 32 κράτη-μέλη της IEA στο Παρίσι την Τρίτη, και οι κυβερνήσεις αναμένεται να αποφασίσουν σήμερα, Τετάρτη. Το σχέδιο θα εγκριθεί εφόσον δεν υπάρξει αντίρρηση από κάποιο κράτος-μέλος, ωστόσο ακόμη και μία ένσταση θα μπορούσε να καθυστερήσει την υλοποίησή του.
Η πρωτοβουλία της IEA αποσκοπεί στην αντιμετώπιση της αναταραχής που έχει προκαλέσει η σχεδόν πλήρης διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου καθημερινά. Οι επιθέσεις του Ιράν σε δεξαμενόπλοια και οι απειλές για νέες επιθέσεις έχουν σχεδόν παραλύσει τις μεταφορές.
Από τις 28 Φεβρουαρίου, όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν τα πλήγματα κατά του Ιράν, οι τιμές του πετρελαίου έχουν εκτιναχθεί έως και κατά 40%. Το Brent ξεπέρασε προσωρινά τα 100 δολάρια το βαρέλι, προτού υποχωρήσει τις τελευταίες ημέρες, καθώς οι αγορές παρακολουθούν στενά τις δηλώσεις του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για τη διάρκεια του πολέμου. Την Τρίτη, το πετρέλαιο έκλεισε κάτω από τα 84 δολάρια, ωστόσο τα διυλισμένα προϊόντα, κυρίως το ντίζελ, συνεχίζουν να καταγράφουν έντονη άνοδο.
Οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι μια παρατεταμένη άνοδος των τιμών του πετρελαίου θα μπορούσε να προκαλέσει νέο κύμα πληθωρισμού και διόρθωση στις χρηματιστηριακές αγορές, ενώ θα επιβαρύνει σημαντικά τους καταναλωτές μέσω των τιμών καυσίμων. Σύμφωνα με τον εκτελεστικό διευθυντή της IEA, Φατίχ Μπιρόλ, τα κράτη-μέλη διαθέτουν περίπου 1,2 δισ. βαρέλια σε δημόσια στρατηγικά αποθέματα, ενώ επιπλέον 600 εκατ. βαρέλια βρίσκονται σε υποχρεωτικά εμπορικά αποθέματα.
Οι απελευθερώσεις στρατηγικών αποθεμάτων είχαν στο παρελθόν μικτά αποτελέσματα. Το 2022, οι πρώτες ανακοινώσεις για αποδέσμευση αποθεμάτων οδήγησαν αρχικά τις τιμές ακόμη υψηλότερα, αλλά στη συνέχεια συνέβαλαν στη σταθεροποίηση της αγοράς. Ένα από τα πιο επιτυχημένα παραδείγματα σημειώθηκε το 1991, όταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζορτζ Μπους ο πρεσβύτερος διέταξε την πρώτη αποδέσμευση από το Strategic Petroleum Reserve την ίδια νύχτα που ξεκίνησε η επιχείρηση Desert Storm κατά του Ιράκ, οδηγώντας σε πτώση των τιμών του πετρελαίου άνω του 20% ήδη από την πρώτη ημέρα της στρατιωτικής επιχείρησης.