Ο Γάλλος δικαστής Νικολά Γκιγιού ζει εδώ και μήνες έναν εφιάλτη. Ως μέλος του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, έχει τεθεί υπό καθεστώς κυρώσεων από τις ΗΠΑ, επειδή πέρυσι τον Αύγουστο, μαζί με άλλους συναδέλφους του, ενέκρινε την έκδοση εντάλματος σύλληψης κατά του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου. Από τότε, η ζωή του έχει γίνει δύσκολη, καθώς του απαγορεύεται η είσοδος στις ΗΠΑ και δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει τις περισσότερες πιστωτικές κάρτες, καθώς η Visa και η Mastercard κυριαρχούν στην αγορά.
Η κατάσταση αυτή επηρεάζει επίσης 11 δικαστές του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, οι οποίοι έχουν τεθεί σε έναν κατάλογο κυρώσεων από τον πρόεδρο Τραμπ, μαζί με την Ιταλίδα νομικό Φραντσέσκα Αλμπανέζε. Οι κάρτες Visa και Mastercard διεκπεραιώνουν συναλλαγές αξίας περίπου 24 τρισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως, με τις πληρωμές μέσω κάρτας να αντιπροσωπεύουν το 56% των πληρωμών χωρίς μετρητά στην ΕΕ.
Ο Γκιγιού αναφέρει ότι έκανε κράτηση σε ξενοδοχείο στη Γαλλία μέσω αμερικανικής πιστωτικής κάρτας, αλλά η κράτηση ακυρώθηκε λόγω των κυρώσεων. «Είμαι 50 ετών», λέει. «Δεν είναι εύκολο, αλλά ξέρω πώς να το διαχειριστώ. Αν οι κυρώσεις έπλητταν τους νέους σήμερα, νομίζω ότι αυτό θα ήταν ένας πραγματικός πολιτικός θάνατος για αυτούς». Στην καρδιά των κυρώσεων βρίσκεται η απαγόρευση σε οποιοδήποτε φυσικό ή νομικό πρόσωπο των ΗΠΑ να παρέχει ή να λαμβάνει υπηρεσίες από άτομα που έχουν υποστεί κυρώσεις.
Ορισμένες τράπεζες εφαρμόζουν την πρακτική της «υπερβολικής συμμόρφωσης», απορρίπτοντας αυτόματα πληρωμές από άτομα που βρίσκονται σε καθεστώς κυρώσεων. Ο Γκιγιού τονίζει ότι δεν υπάρχει ουσιαστική ευρωπαϊκή εναλλακτική στις αμερικανικές πιστωτικές κάρτες και καλεί την ΕΕ να αναπτύξει κυρίαρχα εργαλεία, όπως το ψηφιακό ευρώ, για να προστατεύσει τους Ευρωπαίους από ανάλογα μέτρα των ΗΠΑ.
«Ο μόνος τρόπος για να αντιδράσουμε αποτελεσματικά σε αυτές τις κυρώσεις είναι να οικοδομήσουμε μια πραγματική ευρωπαϊκή ασπίδα κυριαρχίας», λέει ο Γκιγιού. Προειδοποιεί ότι οι αμερικανικές κυρώσεις μπορούν να εξαλείψουν την πολιτική ζωή για όσους ζουν αποκλειστικά στο διαδίκτυο. Ακόμη και ο πρώην Επίτροπος της ΕΕ, Τιερί Μπρετόν, έχει απαγορευτεί η απόκτηση βίζας στις ΗΠΑ λόγω της υποστήριξής του στον Νόμο περί Ψηφιακών Υπηρεσιών.
«Όταν βρίσκεσαι υπό κυρώσεις, χάνεις τα συνήθη μέσα πληρωμών», λέει ο Γκιγιού. «Η κάρτα Visa μου αφαιρέθηκε από την τράπεζά μου στη Γαλλία. Δεν υπάρχει πλέον». Το ίδιο ισχύει και για όλες τις ψηφιακές υπηρεσίες, με λογαριασμούς να κλείνουν από τη μια μέρα στην άλλη σε πλατφόρμες όπως η Amazon, η Paypal ή το Netflix.
Η περίπτωση των μελών του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου δείχνει ότι η εξάρτηση της Ευρώπης από τις αμερικανικές υπηρεσίες πληρωμών επηρεάζει τους πολίτες στην καθημερινή τους ζωή. Οι υπουργοί Οικονομικών της ΕΕ, που συναντήθηκαν στις Βρυξέλλες, ζήτησαν από την Κομισιόν να καταστήσει τα ευρωπαϊκά χρηματοπιστωτικά συστήματα πληρωμών πιο ανεξάρτητα.
Από τον Ιούλιο του 2024, η Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πληρωμών Wero, που ξεκίνησε από 16 ευρωπαϊκές τράπεζες, θα προσφέρει μια εναλλακτική λύση στην PayPal. Περίπου 47 εκατομμύρια χρήστες σε Βέλγιο, Γαλλία και Γερμανία είναι ήδη εγγεγραμμένοι, με περισσότερα από 7,5 δισεκατομμύρια ευρώ να έχουν μεταφερθεί σε 1.100 ιδρύματα-μέλη. Η Wero στοχεύει να καλύψει το 72% του πληθυσμού της ΕΕ και να ξεκινήσει διασυνοριακές πληρωμές φέτος, με στόχο την επέκταση σε άλλες χώρες-εταίρους από το 2027 και μετά.