Η νέα ενεργειακή αναταραχή που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δημιουργεί έντονη αβεβαιότητα στις αγορές. Ωστόσο, η Ευρώπη φαίνεται σήμερα καλύτερα προετοιμασμένη να αντιμετωπίσει ένα σοκ στις τιμές της ενέργειας σε σχέση με την περίοδο μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, σύμφωνα με νέα ανάλυση της UBS. Το βασικό ερώτημα παραμένει η διάρκεια της κρίσης και το αν θα αποκατασταθεί σύντομα η ροή πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο. Ο μεγάλος φόβος είναι μία παρατεταμένη ενεργειακή ασφυξία στην περιοχή.
Σύμφωνα με την ανάλυση της UBS, η αντίδραση των ευρωπαϊκών αγορών μέχρι στιγμής είναι συγκρίσιμη με άλλες μεγάλες γεωπολιτικές κρίσεις. Ο δείκτης MSCI Europe έχει υποχωρήσει περίπου 5% από την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων στο Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου. Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι σε παρόμοια γεγονότα στο παρελθόν οι αγορές συνήθως ανακάμπτουν μέσα σε διάστημα 50 έως 100 ημερών, εφόσον η κρίση δεν εξελιχθεί σε παρατεταμένη διαταραχή της προσφοράς ενέργειας. Παρά τη μεγάλη μεταβλητότητα –με το Brent να εκτοξεύεται προς τα 120 δολάρια πριν υποχωρήσει κοντά στα 100– η UBS θεωρεί ότι η αγορά προσπαθεί να αποτιμήσει το εύρος του κινδύνου.
Σε αντίθεση με το 2022, όταν η Ευρώπη εξαρτιόταν σε μεγάλο βαθμό από το ρωσικό φυσικό αέριο, η σημερινή κρίση θεωρείται λιγότερο δομική. Πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία, η Ρωσία κάλυπτε περίπου το 40% των εισαγωγών φυσικού αερίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ οι ροές από τη Μέση Ανατολή αντιστοιχούν σήμερα σε πολύ μικρότερο ποσοστό των ενεργειακών αναγκών της Ευρώπης. Ταυτόχρονα, οι ευρωπαϊκές οικονομίες έχουν προσαρμοστεί τα τελευταία χρόνια: οι επιχειρήσεις έχουν περιορίσει την ενεργειακή τους ένταση, οι κυβερνήσεις έχουν δημιουργήσει μηχανισμούς στήριξης, ενώ οι καταναλωτές διαθέτουν υψηλότερα αποθέματα αποταμιεύσεων. Ωστόσο, όσο περισσότερο διατηρούνται οι υψηλές τιμές ενέργειας, τόσο μεγαλύτερη θα είναι η πίεση στο κόστος παραγωγής, στην κατανάλωση και τελικά στην οικονομική ανάπτυξη της Ευρώπης.
Η πορεία της αγοράς πετρελαίου εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την εξέλιξη της κρίσης στα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους στον κόσμο. Όπως έχει επισημάνει ο Giovanni Staunovo, strategist στο Chief Investment Office της UBS Global Wealth Management, η αγορά πετρελαίου κινείται σήμερα ανάμεσα σε δύο ακραία σενάρια, τα οποία εξαρτώνται από το πώς θα εξελιχθεί ο πόλεμος και από το αν θα αποκατασταθεί η ναυσιπλοΐα στην περιοχή. Η κίνηση δεξαμενόπλοιων από το Ορμούζ έχει μειωθεί δραματικά, καθώς περνούν καθημερινά μόλις 2 έως 3 πλοία, έναντι 30 έως 35 πριν από την κρίση. Όσο η κατάσταση αυτή συνεχίζεται, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος περικοπών παραγωγής από χώρες της περιοχής.
Παράλληλα με το πετρέλαιο, η UBS βλέπει ισχυρή δυναμική και για τον χρυσό. Όπως επισημαίνει ο Staunovo, το πολύτιμο μέταλλο αναμένεται να επανακτήσει τον ρόλο του ως βασικό γεωπολιτικό καταφύγιο για επενδυτές και κεντρικές τράπεζες, με τις τιμές να μπορούν να φθάσουν ακόμη και τα 6.200 δολάρια ανά ουγγιά έως τον Ιούνιο του 2026. Το τελικό αποτέλεσμα για την παγκόσμια οικονομία θα εξαρτηθεί από έναν παράγοντα: πόσο γρήγορα θα αποκλιμακωθεί η κρίση στη Μέση Ανατολή και αν η ροή ενέργειας από τον Περσικό Κόλπο επιστρέψει στην κανονικότητα.