Η απόφαση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων να αποχωρήσουν από τον OPEC δεν αναμένεται να διαλύσει το ισχυρότερο πετρελαϊκό καρτέλ του κόσμου, ωστόσο θα εντείνει τις εσωτερικές ρωγμές και θα αποδυναμώσει την επιρροή του στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Στη συνεδρίαση του OPEC σήμερα, 29 Απριλίου, τα μέλη του θα αντιμετωπίσουν την αποχώρηση ενός από τα παλαιότερα μέλη του οργανισμού. Τα ΗΑΕ, που συμμετέχουν στο καρτέλ από το 1967, ανακοίνωσαν ότι θα αποχωρήσουν επίσημα την 1η Μαΐου.
Ο πόλεμος στο Ιράν και ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ έχουν προκαλέσει σοβαρές επιπτώσεις στις ενεργειακές εξαγωγές της περιοχής, πλήττοντας τα ΗΑΕ και τις υπόλοιπες χώρες του Κόλπου. Σε αυτό το περιβάλλον, ο τρίτος μεγαλύτερος εξαγωγέας πετρελαίου του OPEC αποφάσισε να ακολουθήσει αυτόνομη πορεία. Στην ανακοίνωση της αποχώρησης, το υπουργείο Ενέργειας των ΗΑΕ ευχαρίστησε τα υπόλοιπα μέλη του οργανισμού για «πέντε δεκαετίες συνεργασίας». Ωστόσο, πίσω από τη διπλωματική γλώσσα κρύβονται εντάσεις που υποβόσκουν εδώ και χρόνια.
Οι ποσοστώσεις παραγωγής που επιβάλλει ο OPEC για τη διατήρηση σταθερών και υψηλών τιμών πετρελαίου έχουν εξελιχθεί σε σημείο τριβής, ιδιαίτερα για τα ΗΑΕ. Η διαμάχη συνδέεται με τον ανταγωνισμό ανάμεσα στα Εμιράτα και τη Σαουδική Αραβία, τον μεγαλύτερο εξαγωγέα του οργανισμού. Κατά καιρούς, το Ριάντ έχει αυξήσει την παραγωγή του για να πιέσει τις τιμές προς τα κάτω, ασκώντας πίεση στα ΗΑΕ.
Τα Εμιράτα, που παρήγαγαν 3,6 εκατ. βαρέλια ημερησίως τον Φεβρουάριο, είχαν πλεονάζουσα παραγωγική δυνατότητα περίπου 600.000 βαρελιών ημερησίως πριν από τον πόλεμο. Επενδύουν επιθετικά σε νέες υποδομές παραγωγής και έρευνες για κοιτάσματα, με στόχο να αυξήσουν τη συνολική παραγωγική τους ικανότητα στα 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως έως το 2027. Εκτός OPEC, θα μπορούν θεωρητικά να αντλούν όσο πετρέλαιο επιθυμούν, τουλάχιστον όταν επαναλειτουργήσουν τα Στενά του Ορμούζ.
Οι ενεργειακές αγορές παραμένουν νευρικές. Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν βρίσκονται σε αδιέξοδο, ενώ τα ΗΑΕ εξακολουθούν να περιορίζονται από τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ. Σήμερα, μπορούν να διοχετεύουν στις διεθνείς αγορές μόνο περίπου 1,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως μέσω του λιμανιού της Φουτζάιρα. Οποιαδήποτε σημαντική αύξηση της παραγωγής εξαρτάται από την επαναλειτουργία της θαλάσσιας οδού.
Στις 28 Απριλίου, το Brent ξεπέρασε τα 110 δολάρια το βαρέλι για πρώτη φορά μετά την ανακοίνωση της εκεχειρίας στον Κόλπο από τον Ντόναλντ Τραμπ πριν από τρεις εβδομάδες. Παρ’ όλα αυτά, η ανακοίνωση των ΗΑΕ είχε περιορισμένη επίδραση στις τιμές. Δεν είναι η πρώτη φορά που τα ΗΑΕ εξετάζουν το ενδεχόμενο αποχώρησης από τον OPEC. Ο οργανισμός έχει επιβιώσει και από άλλες αποχωρήσεις στο παρελθόν, όπως αυτή του Κατάρ το 2019.
Τα ΗΑΕ θεωρούνταν συχνά «δύσκολος» εταίρος, καθώς κατηγορούνταν ότι παραβίαζαν συστηματικά τις ποσοστώσεις παραγωγής. Ορισμένοι αναλυτές εκτιμούσαν ότι υπερέβαιναν τα όρια κατά 200.000 έως 300.000 βαρέλια ημερησίως. Παράλληλα, τα Εμιράτα μπορούσαν να ισοσκελίσουν τους προϋπολογισμούς τους με χαμηλότερες τιμές πετρελαίου σε σχέση με τη Σαουδική Αραβία.
Η αποχώρηση των ΗΑΕ αναμένεται να πλήξει την επιρροή του OPEC στις διεθνείς αγορές πετρελαίου. Η αυξανόμενη παραγωγή στην αμερικανική ήπειρο έχει ήδη μειώσει το μερίδιο του οργανισμού στην παγκόσμια παραγωγή. Όταν αποκατασταθούν οι εξαγωγές μέσω των Στενών του Ορμούζ, η Σαουδική Αραβία ενδέχεται να αναγκαστεί να μειώσει την παραγωγή της για να στηρίξει τις τιμές.
Η αποχώρηση των ΗΑΕ αντανακλά επίσης τις βαθύτερες γεωπολιτικές εντάσεις στον Κόλπο. Ενώ ορισμένες χώρες της περιοχής διατηρούν πιο συμφιλιωτική στάση απέναντι στο Ιράν, η ρητορική των ΗΑΕ υπήρξε πιο επιθετική. Τα Εμιράτα δέχθηκαν σοβαρές επιθέσεις από ιρανικούς πυραύλους και drones, ενώ η ηγεσία τους κατηγόρησε γειτονικές χώρες για ανεπαρκή στήριξη.
Ο πόλεμος φαίνεται να έχει ωθήσει το Αμπού Ντάμπι να ενισχύσει τη στρατηγική του συνεργασία με το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο OPEC έχει γίνει στόχος κριτικής από τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει κατηγορήσει το καρτέλ για τη διατήρηση τεχνητά υψηλών τιμών. Η αποχώρηση των ΗΑΕ θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω τις σχέσεις τους με την Ουάσιγκτον.
Τα Εμιράτα εκτιμούν ότι η απελευθέρωση από τις ποσοστώσεις του OPEC θα τους επιτρέψει να ενισχύσουν τα έσοδά τους μόλις αποκατασταθούν οι εξαγωγές μέσω των Στενών του Ορμούζ. Μέρος αυτών των κεφαλαίων ενδέχεται να κατευθυνθεί σε έργα που θα επιτρέψουν στις εξαγωγές τους να παρακάμπτουν τα Στενά. Ωστόσο, παραμένει αβέβαιο αν ο OPEC θα αποτελέσει τελικά ένα ακόμη θύμα του πολέμου στον Κόλπο.
Ακόμη κι αν η αποχώρηση των ΗΑΕ δεν αποδειχθεί μοιραία για τον οργανισμό, είναι βέβαιο ότι θα επιβαρύνει τις ήδη τεταμένες σχέσεις ανάμεσα στα Εμιράτα και τη Σαουδική Αραβία.