Ένας όρος που ακούγεται συχνά το τελευταίο διάστημα είναι η «Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων», γνωστή και ως «Ένωση Κεφαλαιαγορών». Ο στόχος αυτού του εγχειρήματος είναι η δημιουργία μιας χρηματοπιστωτικής αγοράς που θα μιμείται τα πρότυπα των ΗΠΑ, προκειμένου η ΕΕ να γίνει πιο ελκυστική για τις επιχειρήσεις που επιθυμούν να εκδώσουν μετοχές και να προσελκύσουν επενδυτές. Ωστόσο, τα αντικρουόμενα εθνικά συμφέροντα έχουν προκαλέσει καθυστερήσεις στο σχέδιο, το οποίο υπάρχει εδώ και πάνω από μια δεκαετία, όπως αναφέρει το Politico.
Η απογοήτευση για την έλλειψη προόδου έχει αρχίσει να αυξάνεται, καθώς χώρες με περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια προσπαθούν να πείσουν τους Ευρωπαίους πολίτες να επενδύσουν μέρος από τα περίπου 11 τρισ. ευρώ που διατηρούν σε τραπεζικές καταθέσεις, με στόχο την τόνωση της οικονομίας. Για να ξεπεραστεί το αδιέξοδο, ορισμένα κράτη-μέλη προτείνουν μια «Ευρώπη πολλών ταχυτήτων», που θα επιτρέπει σε μικρότερες ομάδες χωρών να ενοποιήσουν τις χρηματοπιστωτικές τους αγορές χωρίς να περιμένουν τις καθυστερημένες χώρες.
Η ιδέα της ενιαίας αγοράς επενδύσεων στην ΕΕ χρονολογείται από το 1958, αλλά η υλοποίησή της αποδείχθηκε πολύ πιο δύσκολη. Η «Ένωση Κεφαλαιαγορών» αναδείχθηκε σε προτεραιότητα το 2014, επί προεδρίας του Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, με το Λονδίνο να προορίζεται ως το χρηματοπιστωτικό κέντρο του σχεδίου. Ωστόσο, το Brexit ανέτρεψε αυτά τα σχέδια. Το 2024, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ανέδειξε την Ένωση Κεφαλαιαγορών σε κορυφαία προτεραιότητα, υποστηρίζοντας ότι η ΕΕ δεν μπορεί να ανταγωνιστεί τις ΗΠΑ και την Κίνα χωρίς πιο ανεπτυγμένες κεφαλαιαγορές.
Η καθυστέρηση στην υλοποίηση οφείλεται στο πολιτικό κόστος που συνεπάγεται η ενοποίηση της αγοράς, καθώς απαιτεί κοινούς κανόνες και ενιαία εποπτεία για τις χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις σε όλες τις χώρες. Οι κυβερνήσεις διστάζουν να τροποποιήσουν εθνικά ρυθμιστικά πλαίσια και να εκχωρήσουν αρμοδιότητες εποπτείας σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η Γαλλία στηρίζει το σχέδιο, ενώ μικρότερες χώρες, όπως η Ιρλανδία και το Λουξεμβούργο, εκφράζουν αντιρρήσεις.
Η Κομισιόν έχει προτείνει σειρά πρωτοβουλιών για την ενίσχυση της επενδυτικής κουλτούρας, όπως η τόνωση της «τιτλοποίησης» και η δημιουργία απλών επενδυτικών λογαριασμών για τους πολίτες. Επίσης, αναμένεται πρόταση για ένα «28ο καθεστώς», που θα επιτρέπει στις επιχειρήσεις να λειτουργούν ευκολότερα σε ολόκληρη την Ένωση.
Η ιδέα της «Ευρώπης δύο ταχυτήτων» υποστηρίζεται από πολλές χώρες, καθώς η λήψη αποφάσεων μεταξύ 27 κρατών είναι συχνά αργή. Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επιθυμεί να ολοκληρωθεί η «πρώτη φάση» της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων έως τον Ιούνιο. Εάν δεν υπάρξει επαρκής πρόοδος, η ΕΕ θα εξετάσει την «ενισχυμένη συνεργασία», επιτρέποντας σε εννέα ή περισσότερες χώρες να προχωρήσουν από κοινού.
Η Γαλλία έχει ζητήσει να συζητηθεί η πρόταση για την εποπτεία σε επίπεδο υπουργών τον Μάρτιο, αν και μικρότερα κράτη αντιτίθενται. Ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών, Ρολάν Λεσκύρ, δήλωσε ότι η Ευρώπη πρέπει να γίνει καλύτερη στο να κινείται ταχύτερα.