Η χώρα μας αντιμετωπίζει δυσκολίες στην απορρόφηση νέων ηλικίας 15 – 29 ετών στην αγορά εργασίας, γεγονός που ενισχύει τον κίνδυνο διαρροής ανθρώπινου κεφαλαίου προς το εξωτερικό. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, που επεξεργάστηκαν οικονομικοί αναλυτές της Eurobank και παρουσιάζονται στο ειδικό τεύχος «7 Ημέρες Οικονομία», το ποσοστό των νέων αυτής της ηλικιακής κατηγορίας που δεν εργάζονται και δεν συμμετέχουν σε εκπαίδευση ή κατάρτιση υπολογίζεται στο 14,2%. Αυτό το ποσοστό είναι το τέταρτο υψηλότερο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπου ο μέσος όρος είναι 11,1%. Αν και παρατηρείται αποκλιμάκωση σε σχέση με το 28,5% που καταγράφηκε το 2023, η Ελλάδα απέχει από τον στόχο της ΕΕ για μείωση της ανεργίας σε 9% μέχρι το 2030.
Επιπλέον, τα υψηλότερα ποσοστά νέων που δεν εργάζονται και δεν συμμετέχουν σε εκπαίδευση εντοπίζονται στους αποφοίτους τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, σε αντίθεση με την ΕΕ-27, όπου αυτή η κατηγορία έχει τα χαμηλότερα ποσοστά. Οι ειδικοί της Eurobank αναφέρουν ότι αυτή η κατάσταση οφείλεται σε παράγοντες όπως η υπερπροσφορά αποφοίτων και η περιορισμένη ζήτηση για θέσεις υψηλής εξειδίκευσης. Υπάρχει επίσης αναντιστοιχία στις δεξιότητες των νέων και αδυναμία στη διασύνδεση της εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας. Στην Ελλάδα, οι πολύ μικρές επιχειρήσεις κυριαρχούν, κυρίως σε κλάδους χαμηλής τεχνολογίας, και έχουν περιορισμένες δυνατότητες απορρόφησης εξειδικευμένου προσωπικού.
Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι η διατήρηση υψηλού ποσοστού νέων εκτός της αγοράς εργασίας και της εκπαίδευσης περιορίζει την παραγωγικότητα της οικονομίας και ενισχύει τον κίνδυνο διαρροής ανθρώπινου κεφαλαίου. Επίσης, η κοινωνική διάσταση του φαινομένου δεν πρέπει να αγνοείται, καθώς περιλαμβάνει την περιθωριοποίηση, τον κίνδυνο φτώχειας, την ενίσχυση των ανισοτήτων, την υποβάθμιση των δεξιοτήτων και τις ψυχολογικές επιπτώσεις.
Για την αντιμετώπιση του φαινομένου, απαιτείται η περαιτέρω ενίσχυση των θεσμών διασύνδεσης της εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας, η αναβάθμιση της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, καθώς και η ενίσχυση των στοχευμένων ενεργητικών πολιτικών απασχόλησης για τους νέους.
Η ανάλυση των στοιχείων από το 2001 έως το 2024 δείχνει ότι την περίοδο 2002 – 2008 υπήρξε μείωση του ποσοστού των ατόμων ηλικίας 15 – 29 ετών που δεν εργάζονται ούτε συμμετέχουν σε εκπαίδευση. Ωστόσο, η οικονομική κρίση είχε ως αποτέλεσμα το ποσοστό αυτό να αυξηθεί σημαντικά, φτάνοντας το 28,5% το 2023. Σε περιόδους πτώσης της οικονομικής δραστηριότητας, οι νέοι είναι συχνά οι πρώτοι που χάνουν τις θέσεις εργασίας τους, προκειμένου να προστατευτούν οι θέσεις των πιο ηλικιωμένων εργαζομένων.
Μετά το 2013, η σταδιακή ανάκαμψη της οικονομίας είχε ως αποτέλεσμα το ποσοστό των νέων που δεν εργάζονται και δεν εκπαιδεύονται να ακολουθήσει καθοδική πορεία, φτάνοντας το 2024 σε επίπεδα χαμηλότερα από το 2002 (19,1%) και το 2009 (15,9%), δηλαδή στο 14,2%.