Οι δασμοί που επιβλήθηκαν από τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ έχουν σίγουρα επηρεάσει αρνητικά το ελεύθερο εμπόριο. Καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες αποσύρονται από τον ηγετικό τους ρόλο, η Κίνα προσπαθεί να αναλάβει το ρόλο του υποστηρικτή της παγκοσμιοποίησης και του υπερασπιστή ενός πολυσύνθετου συστήματος κανόνων που στηρίζει το παγκόσμιο εμπόριο. Το Πεκίνο δεν φαίνεται να έχει επηρεαστεί από την δασμολογική επίθεση του Αμερικανού προέδρου, καθώς το εμπορικό πλεόνασμα της χώρας το 2025 έφτασε σε ιστορικά υψηλά, φτάνοντας τα 1,19 τρισεκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία που δημοσιεύθηκαν την Τετάρτη.
Ωστόσο, αυτά τα νούμερα, εκτός από το ότι δείχνουν το μέγεθος της Κίνας ως εξαγωγικής δύναμης, υποδεικνύουν και μια οικονομική αδυναμία, καθώς και το πώς οι πρακτικές της θέτουν σε κίνδυνο το διεθνές εμπόριο. Ο Εσβάρ Πρασάντ, καθηγητής εμπορικής πολιτικής στη Σχολή Dyson του Πανεπιστημίου Cornell και ανώτερος συνεργάτης στο Ινστιτούτο Brookings, υποστηρίζει ότι οι αμερικανικοί δασμοί δεν είναι η μοναδική απειλή.
Το οικονομικό μοντέλο της Κίνας έχει δημιουργήσει ανάπτυξη, αλλά με μη ισορροπημένο τρόπο, σημειώνει ο Πρασάντ. Οι επενδύσεις σε κτίρια, μηχανήματα και εξοπλισμό έχουν γίνει ο κύριος μοχλός της οικονομίας της τα τελευταία χρόνια. Ωστόσο, η αγορά ακινήτων βρίσκεται σε κατακόρυφη πτώση, και η παραγωγή πληθώρας αγαθών δεν είναι ευλογία, καθώς η εγχώρια κατανάλωση δεν συμβαδίζει με την αύξηση της παραγωγής. Τα κινεζικά νοικοκυριά, αντιμέτωπα με τις αβέβαιες προοπτικές απασχόλησης και την πτώση της αξίας των ακινήτων τους, είναι απρόθυμα να ξοδέψουν, προτιμώντας να αποταμιεύουν.
Όταν παράγονται περισσότερα αγαθά από όσα καταναλώνονται, κάτι πρέπει να αλλάξει. Μια επιλογή είναι να μειωθούν οι τιμές ώστε να ενθαρρυνθούν οι καταναλωτές. Ωστόσο, αυτό δημιουργεί ένα παράδοξο: όταν οι πολίτες αναμένουν συνεχείς μειώσεις τιμών, μπορεί να αναβάλουν τις αγορές τους, αντί να τις αυξήσουν. Η Κίνα αντιμετωπίζει τέτοιες αποπληθωριστικές πιέσεις.
Η επιλογή που απομένει είναι η αποστολή των πλεονασματικών αγαθών στο εξωτερικό. Αυτό ακριβώς κάνει η Κίνα, με τις εξαγωγές της να αυξάνονται, αλλά οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν υψώσει τείχος μέσω των υψηλών δασμών στα κινεζικά προϊόντα. Ως αποτέλεσμα, το Πεκίνο στρέφεται προς άλλους εμπορικούς εταίρους, ελπίζοντας ότι θα απορροφήσουν το πλεόνασμα των προϊόντων της. Οι χώρες αυτές θα πρέπει να είναι ευγνώμονες για τα φθηνά κινεζικά προϊόντα που φτάνουν στις αγορές τους.
Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι ότι, σε αντίθεση με την αμερικανική οικονομία, η οποία κινείται με σχετικά ισχυρή αύξηση του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος και της απασχόλησης, πολλές οικονομίες, όπως της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Ιαπωνίας και της Βρετανίας, βρίσκονται σε δεινή θέση. Οι κινεζικές εξαγωγές πνίγουν τους εγχώριους κατασκευαστές, οι οποίοι αδυνατούν να ανταγωνιστούν.
Ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, έθεσε πρόσφατα το θέμα του εμπορίου στους οικοδεσπότες του στο Πεκίνο. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, έχει προειδοποιήσει ότι η Ευρώπη κινδυνεύει να μετατραπεί σε χώρο ντάμπινγκ για τα κινεζικά προϊόντα. Το Μεξικό, αμυνόμενο, αύξησε τους δασμούς στις εισαγωγές από την Κίνα, ενώ και άλλες χώρες είναι πιθανό να ακολουθήσουν το παράδειγμά του. Το Πεκίνο αντέδρασε με εκκλήσεις για τη διαφύλαξη του ελεύθερου εμπορίου.
Η εξάρτηση της δεύτερης μεγαλύτερης οικονομίας στον κόσμο από άλλες χώρες για να στηρίξει την ανάπτυξή της θα επιταχύνει την κατάρρευση του συστήματος που βασίζεται σε κανόνες. Σε συνδυασμό με τους δασμούς του κ. Τραμπ, η επίθεση των κινεζικών εξαγωγών ενδέχεται να καταστρέψει ό,τι έχει απομείνει, καταλήγει ο Πρασάντ.