Το Ελληνικό Ινστιτούτο Τεχνολογίας Ηλεκτρικών Εγκαταστάσεων (ΕΛΙΤΗΕ) αναδεικνύει την ανάγκη για άμεση και συστηματική αναβάθμιση των ηλεκτρικών εγκαταστάσεων στα κτίρια. Η παλαιότητα του κτιριακού αποθέματος, σε συνδυασμό με τις αυξημένες ενεργειακές απαιτήσεις της σύγχρονης ζωής, δημιουργεί ένα επικίνδυνο περιβάλλον για την ασφάλεια ανθρώπων και περιουσιών.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΛΙΤΗΕ, στην Ελλάδα καταγράφονται ετησίως 4.500–5.000 αστικές ηλεκτρικές πυρκαγιές, γεγονός που αποτυπώνει το μέγεθος του προβλήματος. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, σχεδόν ανά λεπτό σημειώνεται ένα περιστατικό πυρκαγιάς ή τραυματισμού που σχετίζεται με ηλεκτρική αστοχία, με το συνολικό οικονομικό κόστος να ανέρχεται σε 6 – 7 δισ. ευρώ ετησίως.

Μέχρι το 2020, στην Ελλάδα υπήρχαν περίπου 6,5 εκατ. ηλεκτρικές παροχές σε κατοικίες, με το 85,7% αυτών (περίπου 5,5 εκατ.) να έχουν κατασκευαστεί πριν από το 1990. Επίσης, το 42,1% (πάνω από 2,6 εκατ.) είναι άνω των 50 ετών, δηλαδή προ του 1970. Οι εγκαταστάσεις αυτές σχεδιάστηκαν για έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο ζωής, πολύ πριν από την ευρεία χρήση κλιματιστικών, αντλιών θερμότητας, φορτιστών ηλεκτρικών οχημάτων και φωτοβολταϊκών συστημάτων.

Ο Γεώργιος Σαρρής, Επίτιμο Μέλος του ΕΛΙΤΗΕ, τονίζει ότι η ηλεκτρική ασφάλεια είναι κρίσιμος παράγοντας δημόσιας υγείας και οικονομικής ανθεκτικότητας. Οι βασικές ελλείψεις στις παλιές εγκαταστάσεις περιλαμβάνουν την απουσία ή την παλαιότητα των Διατάξεων Διαφορικού Ρεύματος (ΔΔΡ), την ανεπαρκή γείωση, τις παλιές καλωδιώσεις με γερασμένη μόνωση, καθώς και τη χρήση ξεπερασμένων μέσων προστασίας από υπερένταση και πυρκαγιά. Η έλλειψη επαρκών πριζών οδηγεί σε εκτεταμένη χρήση πολύπριζων και αυξάνει τον κίνδυνο υπερφόρτωσης.

Το ΕΛΙΤΗΕ υπενθυμίζει ότι οι τακτικοί έλεγχοι και η επανέκδοση της Υπεύθυνης Δήλωσης Εγκαταστάτη (ΥΔΕ) είναι νομοθετημένη υποχρέωση. Η ισχύουσα νομοθεσία προβλέπει μέγιστο χρόνο επανελέγχου 10 έτη για κατοικίες, 5 έτη για επαγγελματικούς χώρους και 2 έτη για χώρους αυξημένης επικινδυνότητας. Ωστόσο, η κρατική εποπτεία για την τήρηση αυτών των υποχρεώσεων παραμένει ανεπαρκής.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το 86% των κατοικιών είναι άνω των 25 ετών και πάνω από το 50% ξεπερνά τα 45 χρόνια, με τον ρυθμό ανανέωσης των ηλεκτρικών εγκαταστάσεων να κινείται μόλις στο 1% ετησίως. Οι συνέπειες είναι δραματικές, με περισσότερες από 270.000 αστικές ηλεκτρικές πυρκαγιές τον χρόνο, πάνω από 1.000 θάνατοι από αναφλέξεις ηλεκτρικών συστημάτων και πάνω από 2 εκατ. τραυματισμοί ετησίως.

Με βάση τα παραπάνω, το ΕΛΙΤΗΕ προτείνει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο μέτρων, που περιλαμβάνει την υποχρεωτική αναβάθμιση των ΔΔΡ, την αντικατάσταση παλαιών καλωδιώσεων και την εγκατάσταση ανιχνευτών καπνού. Κομβικής σημασίας είναι η ένταξη των αναβαθμίσεων ηλεκτρικών εγκαταστάσεων σε προγράμματα όπως το «Εξοικονομώ», καθώς και η δημιουργία ειδικών δράσεων επιδότησης, φορολογικών κινήτρων και κοινωνικών προγραμμάτων για ευάλωτα νοικοκυριά.