Σημαντικές αλλαγές στον καθαρισμό οικοπέδων εισάγει το νομοσχέδιο του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας με τίτλο «Ενεργή Μάχη». Το νομοσχέδιο δίνει έμφαση στην αναδιαμόρφωση του Εθνικού Μητρώου Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας. Η νέα ρύθμιση στοχεύει στο να μην περιορίζεται το Μητρώο μόνο στην καταγραφή των υποχρεώσεων των πολιτών κατά την αντιπυρική περίοδο, αλλά να λειτουργεί και ως εργαλείο που θα συνδέεται με την υποβολή δηλώσεων, τους ελέγχους και τις παρεμβάσεις των αρμόδιων αρχών.
Χρονοδιάγραμμα
Παράλληλα, ο καθαρισμός των οικοπέδων και η δήλωσή τους παρατείνονται έως τις 15 Ιουνίου. Σύμφωνα με το νομοσχέδιο, οι ιδιοκτήτες ή υπόχρεοι καλούνται να προχωρήσουν σε καθαρισμό των οικοπέδων από την 1η Απριλίου έως τις 15 Ιουνίου, με υποχρέωση συντήρησης καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου. Η δήλωση υποβάλλεται έως τις 15 Ιουνίου. Το χρονοδιάγραμμα αυτό, σύμφωνα με πηγές του υπουργείου, δίνει επαρκές περιθώριο συμμόρφωσης και επιτρέπει καλύτερο επιχειρησιακό προγραμματισμό των ελεγκτικών μηχανισμών.
Σημαντικότερη μεταβολή είναι «η καθετοποίηση της διαδικασίας» και η ξεκάθαρη κατανομή ρόλων. Οι δήμοι θα ενημερώνουν τους ιδιοκτήτες των οικοπεδικών ή ακάλυπτων χώρων, θα διενεργούν δειγματοληπτικούς ελέγχους επί των δηλώσεων και, όπου διαπιστώνεται παράβαση, θα μπορούν να προχωρήσουν σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό.
Κυρώσεις
Η Πυροσβεστική Υπηρεσία θα παρεμβαίνει κατόπιν καταγγελιών, θα διενεργεί ελέγχους και θα επιβάλλει πρόστιμα και τις προβλεπόμενες κυρώσεις για τη μη υποβολή δήλωσης και τη μη τήρηση των μέτρων καθαρισμού. Το νέο πλαίσιο εισάγει αναλογική κλιμάκωση, διαχωρίζοντας την τυπική παράβαση (μη υποβολή δήλωσης) από την ουσιαστική (μη καθαρισμό). Για παράδειγμα, σε περίπτωση μη υποβολής δήλωσης, οι κυρώσεις θα είναι ηπιότερες αν ο ιδιοκτήτης έχει προχωρήσει σε καθαρισμό.
Ειδικότερα, για τον μη καθαρισμό προβλέπεται πρόστιμο ανά τετραγωνικό μέτρο, ύψους ενός ευρώ, με κατώτατο όριο τα 200 ευρώ και ανώτατο τα 2.000 ευρώ. Σε περίπτωση μη υποβολής δήλωσης αλλά διενέργειας καθαρισμού, το πρόστιμο ανέρχεται στα 100 ευρώ. Προβλέπεται επίσης δυνατότητα μείωσης του προστίμου αν ο ιδιοκτήτης διορθώσει άμεσα την παράβασή του.
Το νέο πλαίσιο προβλέπει μηχανισμούς άμεσης παρέμβασης για την πρόληψη κινδύνου πυρκαγιάς, ώστε να αποφεύγονται καθυστερήσεις. Η διαδικασία περιλαμβάνει προσπάθεια επικοινωνίας και εξασφάλισης της συναίνεσης του ιδιοκτήτη. Εφόσον αυτό δεν καταστεί εφικτό και κριθεί ότι υπάρχει άμεσος κίνδυνος πυρκαγιάς, η Πυροσβεστική Υπηρεσία θα διαπιστώνει εγγράφως την επικινδυνότητα και ο δήμος θα προχωρά αυτεπάγγελτα στον καθαρισμό.
Επιπλέον, θα λαμβάνονται υπόψη οι οικολογικές και κλιματικές ιδιαιτερότητες σε κάθε περιοχή. Σε περίπτωση που λόγω κλιματικών συνθηκών απαιτείται, θα υπάρχει δυνατότητα παράτασης των προθεσμιών μέσω σχετικής υπουργικής απόφασης.
Θα υπάρχει επίσης ειδική μέριμνα για την αδυναμία χρήσης ψηφιακών υπηρεσιών, ώστε να αποφεύγεται ο ψηφιακός αποκλεισμός. Σε περιπτώσεις αδυναμίας υποβολής δήλωσης, θα μπορεί να υποβληθεί με φυσικό τρόπο και να αποσταλεί με κάθε πρόσφορο μέσο στην αρμόδια υπηρεσία.
Στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης, ελήφθησαν υπόψη οι παρατηρήσεις της Κ.Ε.Δ.Ε. και της ΠΟΜΙΔΑ, οι οποίες εστίασαν στην ανάγκη σαφήνειας ως προς το πεδίο εφαρμογής και τις κατηγορίες των υπόχρεων, καθώς και στην αποφυγή δυσανάλογων επιβαρύνσεων για ιδιοκτήτες που έχουν ήδη προβεί σε καθαρισμό ή αντιμετωπίζουν αντικειμενικές δυσχέρειες συμμόρφωσης.
Συνολικά, η νέα ρύθμιση μεταβαίνει από ένα καθεστώς ασάφειας και άνισης εφαρμογής σε ένα πλαίσιο τυποποιημένο, ψηφιακά υποστηριζόμενο και επιχειρησιακά ενεργό, με σκοπό οι καθαρισμοί οικοπέδων να πάψουν να αποτελούν ζήτημα αποσπασματικής πρακτικής και να μετατραπούν σε υποχρέωση πρόληψης σε εθνικό επίπεδο.