Στη χώρα μας, έως το τέλος του 2026, το σύστημα μεταγραφών και υποθηκών θα καταργηθεί, καθώς το Εθνικό Κτηματολόγιο θα είναι πλήρως λειτουργικό. Αυτή η μετάβαση σηματοδοτεί την απομάκρυνση από ένα ανθρωποκεντρικό και συχνά επισφαλές πλαίσιο, προς ένα σύγχρονο, κτηματοκεντρικό σύστημα που ενισχύει την ασφάλεια των συναλλαγών.

Το έργο του Κτηματολογίου, μία από τις σημαντικότερες θεσμικές μεταρρυθμίσεις των τελευταίων δεκαετιών, έχει άμεσο αντίκτυπο στην ασφάλεια δικαίου, την προστασία της ιδιοκτησίας και τη λειτουργία της οικονομίας. Ξεκίνησε το 1995 με τον νόμο 2308/1995. Μέχρι το 2018, είχε ολοκληρωθεί η κτηματογράφηση μόλις του 29% των δικαιωμάτων σε ακίνητη περιουσία. Από το 2019 και μετά, παρατηρείται σαφής επιτάχυνση.

Σύμφωνα με τη γενική διευθύντρια του Κτηματολογίου, Ολυμπία Μαρκέλλου, μέσα στον επόμενο μήνα το 99% της χώρας θα διαθέτει αναρτημένα στοιχεία και Κωδικό Αριθμό Εθνικού Κτηματολογίου (ΚΑΕΚ), ο οποίος αποτελεί το μοναδικό σημείο αναφοράς για κάθε ακίνητο. Η πρόοδος αυτή βασίστηκε σε στοχευμένες θεσμικές παρεμβάσεις, στην απλοποίηση διαδικασιών και, κυρίως, στην εκτεταμένη ψηφιοποίηση των υπηρεσιών.

Η κα. Μαρκέλλου επισημαίνει ότι σε ένα έργο τέτοιας κλίμακας είναι φυσικό να υπάρχουν σφάλματα στις αρχικές εγγραφές, σε ορισμένες περιπτώσεις και πέραν του αναμενόμενου. Η αντιμετώπισή τους αποτελεί βασική επιχειρησιακή προτεραιότητα. Το Ελληνικό Κτηματολόγιο λειτουργεί σε περιβάλλον αυξημένων και διαρκώς μεταβαλλόμενων απαιτήσεων, από την ολοκλήρωση της κτηματογράφησης έως τη συνεχή αύξηση των πράξεων λόγω της έντονης κινητικότητας στην αγορά.

Στο πλαίσιο αυτό, έχουν υλοποιηθεί παρεμβάσεις που επιταχύνουν τις διορθώσεις, όπως η απλοποίηση διαδικασιών, η ενίσχυση των Κτηματολογικών Γραφείων και η πλήρης ψηφιοποίηση της υποβολής πράξεων. Τα αποτελέσματα είναι ήδη μετρήσιμα, τόσο ως προς τη μείωση των εκκρεμοτήτων όσο και ως προς τη βελτίωση των χρόνων εξυπηρέτησης.

Σήμερα, οι εκκρεμείς πράξεις στο λειτουργούν Κτηματολόγιο ανέρχονται περίπου σε 142.000, από 155.000 στις αρχές Φεβρουαρίου και 170.000 στις αρχές του έτους. Εν όψει της ολοκλήρωσης του Κτηματολογίου, η «Ν» συγκέντρωσε και παρουσιάζει απαντήσεις σε βασικά ερωτήματα που απασχολούν τους κατόχους ακινήτων.

Για να μπορέσει κάθε δικαιούχος ακίνητης περιουσίας να αξιοποιήσει την πληροφορία του Κτηματολογίου, το πρώτο βήμα είναι να επισκεφθεί διαδικτυακά την ιστοσελίδα του Ελληνικού Κτηματολογίου, www.ktimatologio.gr, να αναζητήσει την περιοχή όπου βρίσκεται το ακίνητό του και να διαπιστώσει αν έχει ολοκληρωθεί η κτηματογράφηση ή αν η περιοχή παραμένει σε διαδικασία κτηματογράφησης.

Αν το ακίνητο έχει καταχωριστεί στο όνομά του, ο ιδιοκτήτης πρέπει να ελέγξει προσεκτικά τα στοιχεία της κτηματογράφησης. Αν διαπιστώσει λάθη, πρέπει να υποβάλει αίτηση πρόδηλου σφάλματος, αίτηση γεωμετρικών μεταβολών ή αγωγή διόρθωσης των πρώτων εγγραφών. Αν το ακίνητο έχει καταχωριστεί σε τρίτο, πρέπει να ζητήσει δικαστικά τη διόρθωση. Αν φέρει την ένδειξη «άγνωστου ιδιοκτήτη», πρέπει να ζητήσει τη διόρθωση είτε διοικητικά είτε δικαστικά.

Η ένδειξη «άγνωστου ιδιοκτήτη» δεν σημαίνει ότι το ακίνητο χάνεται. Σημαίνει ότι δεν δηλώθηκε σωστά ή δεν τεκμηριώθηκε επαρκώς. Αν ο ενδιαφερόμενος διαθέτει νόμιμο, μεταγραμμένο τίτλο, μπορεί να ζητήσει τη διόρθωση της εγγραφής με διοικητική διαδικασία. Για ακίνητα που βρίσκονται εντός εγκεκριμένου σχεδίου πόλεως ή εντός οικισμού, δεν απαιτείται πλέον επίδοση της αίτησης στο Ελληνικό Δημόσιο.

Η προθεσμία για την διεκδίκηση ακινήτου που έχει καταχωρηθεί ως «άγνωστο» διαφέρει ανά περιοχή. Για ορισμένες περιοχές, η προθεσμία λήγει την 31η Δεκεμβρίου του έτους που συμπληρώνονται οκτώ έτη από την έναρξη ισχύος του Κτηματολογίου. Ο ιδιοκτήτης πρέπει να ελέγχει την ειδική προθεσμία που ισχύει για την περιοχή του.

Αν το ακίνητο βρίσκεται σε περιοχή όπου δεν λειτουργεί ακόμη το Κτηματολόγιο, υπάρχουν τρεις βασικές περιπτώσεις: 1) Το ακίνητο δεν έχει ακόμη ΚΑΕΚ, 2) Το ακίνητο έχει ΚΑΕΚ, επειδή η περιοχή βρίσκεται στο στάδιο της Ανάρτησης, 3) Το ακίνητο έχει ΚΑΕΚ, επειδή στην περιοχή έχει ολοκληρωθεί η Ανάρτηση και τα στοιχεία βρίσκονται στο στάδιο της επεξεργασίας.

Το Κτηματολόγιο δεν αποφαίνεται για τον δασικό χαρακτήρα μιας έκτασης, αλλά καταγράφει τον χαρακτηρισμό που προκύπτει από τους δασικούς χάρτες. Αν ο ιδιοκτήτης διαπιστώσει ότι το ακίνητό του εμφανίζεται ως δασικό, οι ενέργειες που πρέπει να κάνει ξεκινούν από την αρμόδια Διεύθυνση Δασών.

Στο Κτηματολόγιο εγγράφονται κάθε πράξη που δημιουργεί, μεταβάλλει, μεταβιβάζει ή καταργεί εμπράγματα δικαιώματα επί ακινήτων, όπως αγοραπωλησίες, δωρεές, υποθήκες και άλλες σχετικές πράξεις.