Σε μια κίνηση με σαφές γεωοικονομικό και γεωπολιτικό αποτύπωμα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ετοιμάζεται να ανακοινώσει τη δημιουργία ενός στρατηγικού αποθέματος κρίσιμων ορυκτών, ύψους 12 δισ. δολαρίων. Στόχος είναι η θωράκιση της αμερικανικής βιομηχανίας έναντι πιθανού σοκ στην εφοδιαστική αλυσίδα και η δραστική μείωση της εξάρτησης από την Κίνα.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Bloomberg, το εγχείρημα, με την ονομασία Project Vault, φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως το «αντίστοιχο» του Στρατηγικού Αποθέματος Πετρελαίου — όχι όμως για αργό, αλλά για κρίσιμα μέταλλα όπως το γάλλιο και το κοβάλτιο, τα οποία είναι απαραίτητα για προϊόντα από iPhone και μπαταρίες έως κινητήρες αεροσκαφών.
Το Project Vault θα συνδυάσει ιδιωτικά κεφάλαια ύψους 1,67 δισ. δολαρίων με δάνειο 10 δισ. δολαρίων από την US Export-Import Bank, προκειμένου να αγοράζει και να αποθηκεύει κρίσιμα ορυκτά για λογαριασμό αυτοκινητοβιομηχανιών, τεχνολογικών κολοσσών και άλλων μεγάλων κατασκευαστών. Πρόκειται για το πρώτο απόθεμα αυτού του τύπου που δημιουργείται στις ΗΠΑ αποκλειστικά για τις ανάγκες του ιδιωτικού τομέα, καθώς μέχρι σήμερα τα εθνικά αποθέματα κρίσιμων μετάλλων εξυπηρετούν κυρίως τη στρατιωτική βιομηχανία.
Στο Project Vault συμμετέχουν ήδη περισσότερες από δώδεκα μεγάλες εταιρείες, μεταξύ των οποίων οι General Motors Co, Stellantis NV, Boeing Co, Corning Inc, GE Vernova Inc και η Google της Alphabet. Τρεις μεγάλοι οίκοι εμπορίας πρώτων υλών — οι Hartree Partners, Traxys North America και Mercuria Energy Group Ltd — θα αναλάβουν τις αγορές των μετάλλων που θα γεμίσουν το απόθεμα.
Η πρωτοβουλία υπογραμμίζει την προσπάθεια της κυβέρνησης Τραμπ να απεξαρτήσει τις αμερικανικές εφοδιαστικές αλυσίδες από την Κίνα, η οποία κυριαρχεί παγκοσμίως στην εξόρυξη και —κυρίως— στην επεξεργασία σπάνιων γαιών και άλλων κρίσιμων μετάλλων. Η ανάγκη επιταχύνθηκε το περασμένο έτος, όταν το Πεκίνο επέβαλε αυστηρότερους ελέγχους στις εξαγωγές ορισμένων υλικών, προκαλώντας αναταράξεις στην παραγωγή αμερικανικών εργοστασίων και αναδεικνύοντας τη γεωπολιτική ισχύ της Κίνας.
Οι εταιρείες που συμμετέχουν θα μπορούν να «κλειδώνουν» τιμές για συγκεκριμένες ποσότητες μετάλλων, πληρώνοντας ένα κόστος διακράτησης. Σε αντάλλαγμα, αποκτούν πρόσβαση σε αποθέματα που μπορούν να αξιοποιήσουν σε περίπτωση μεγάλης διαταραχής στην αγορά — με την υποχρέωση να τα αναπληρώσουν. Η κυβέρνηση θεωρεί ότι το μοντέλο αυτό λειτουργεί ως μηχανισμός σταθεροποίησης, περιορίζοντας ακραίες διακυμάνσεις τιμών που μπορούν να διαλύσουν ισολογισμούς. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το νικέλιο, που εκτινάχθηκε σε ιστορικά υψηλά μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Με το Project Vault, η Ουάσιγκτον επιχειρεί να χτίσει ένα νέο «τείχος άμυνας» στην καρδιά της βιομηχανικής οικονομίας — αυτή τη φορά όχι με πετρέλαιο, αλλά με μέταλλα που καθορίζουν την τεχνολογία, την ενέργεια και την ισχύ του 21ου αιώνα.