Η απότομη άνοδος της τιμής του πετρελαίου και η κλιμάκωση της σύγκρουσης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών, Ισραήλ και Ιράν προκαλούν σοβαρούς κραδασμούς στις παγκόσμιες αγορές. Η τιμή του Brent πλησιάζει τα 120 δολάρια το βαρέλι, ενώ τα Στενά του Ορμούζ είναι σχεδόν κλειστά, με αποτέλεσμα οι επενδυτές και οι κυβερνήσεις να αντιμετωπίζουν ένα νέο κύμα ενεργειακής και πληθωριστικής πίεσης. Η τιμή του αμερικανικού αργού WTI έχει αυξηθεί κατά 30%, ενώ του Brent κατά 27%, με τις δύο ποικιλίες να ξεπερνούν τα 116 δολάρια το βαρέλι. Οι αγορές έχουν καταληφθεί από πανικό λόγω της συνέχισης του πολέμου στη Μέση Ανατολή και του de facto κλεισίματος του στενού του Ορμούζ.
Οι διεθνείς χρηματιστηριακές αγορές κατέγραψαν σημαντικές απώλειες, το δολάριο ενισχύθηκε και οι αποδόσεις των ομολόγων αυξήθηκαν, σε ένα σκηνικό έντονης γεωπολιτικής αβεβαιότητας που θυμίζει τις πιο ταραχώδεις περιόδους των τελευταίων ετών. Το Brent σημείωσε άνοδο έως και 29%, φτάνοντας τα 119,50 δολάρια το βαρέλι — το μεγαλύτερο ενδοσυνεδριακό άλμα από το 2020 — ενώ το αμερικανικό West Texas Intermediate ενισχύθηκε έως και 31%. Αυτή η εκτίναξη προστίθεται στη θεαματική άνοδο της προηγούμενης εβδομάδας, όταν οι τιμές είχαν ήδη αυξηθεί περίπου 28%. Ξένα ειδησεογραφικά πρακτορεία αναφέρουν ότι αυτή είναι η μεγαλύτερη ημερήσια άνοδος εδώ και 40 χρόνια.
Η βασική αιτία είναι η σχεδόν πλήρης διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου. Ταυτόχρονα, αρκετές χώρες της Μέσης Ανατολής έχουν αρχίσει να περιορίζουν την παραγωγή τους, καθώς οι αποθήκες γεμίζουν και οι εξαγωγές δυσκολεύονται. Το Κουβέιτ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα προχώρησαν σε μειώσεις παραγωγής, ενώ το Ιράκ είχε ήδη ξεκινήσει να περιορίζει την παραγωγή του από την προηγούμενη εβδομάδα. Η κατάσταση επιβαρύνεται από επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές και από τον φόβο περαιτέρω διακοπών στις εξαγωγές.
Η ένταση στη Μέση Ανατολή έχει προκαλέσει ισχυρές απώλειες στα χρηματιστήρια. Ο βασικός δείκτης μετοχών της Ασίας υποχώρησε έως και 5,6%, σημειώνοντας τη μεγαλύτερη πτώση από τον Απρίλιο, με τις αγορές της Ιαπωνίας και της Νότιας Κορέας να καταγράφουν τις μεγαλύτερες απώλειες. Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης για τους δείκτες των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ευρώπης υποχώρησαν επίσης πάνω από 2%, προμηνύοντας περαιτέρω πτώση όταν ανοίξουν οι αγορές. Οι επενδυτές εγκαταλείπουν πιο ριψοκίνδυνα περιουσιακά στοιχεία και στρέφονται σε ασφαλέστερες επιλογές, με το δολάριο να ενισχύεται.
Η εκτίναξη των τιμών ενέργειας επανέφερε στο προσκήνιο τους φόβους για νέα άνοδο του πληθωρισμού. Οι αποδόσεις των αμερικανικών κρατικών ομολόγων αυξήθηκαν, με το δεκαετές να επιστρέφει σε θετική τροχιά για το έτος. Στην Αυστραλία, η απόδοση του τριετούς κρατικού ομολόγου εκτινάχθηκε στο υψηλότερο επίπεδο από το 2011, ενώ τα συμβόλαια στα γερμανικά ομόλογα υποχώρησαν σε χαμηλά σχεδόν δεκαπέντε ετών. Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου αυξάνει τις προσδοκίες για πληθωρισμό και οδηγεί τις αποδόσεις υψηλότερα.
Η στρατιωτική σύγκρουση δείχνει να κλιμακώνεται, με την Τεχεράνη να ανακοινώνει νέο ανώτατο ηγέτη και τους Φρουρούς της Επανάστασης να δηλώνουν ότι θα συνεχίσουν τον πόλεμο. Ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε ότι η άνοδος των τιμών του πετρελαίου αποτελεί «πολύ μικρό τίμημα» για την εξάλειψη της ιρανικής πυρηνικής απειλής. Η Ουάσιγκτον εξετάζει το ενδεχόμενο ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης για την κατάσχεση αποθεμάτων ουρανίου του Ιράν.
Οι διαταραχές στην παραγωγή και στις μεταφορές πετρελαίου θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε σημαντικές απώλειες προσφοράς. Αναλυτές εκτιμούν ότι μέχρι το τέλος της επόμενης εβδομάδας οι περικοπές παραγωγής στη Μέση Ανατολή μπορεί να ξεπεράσουν τα 4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Η περιοχή παράγει περίπου το ένα τρίτο του παγκόσμιου πετρελαίου, γεγονός που καθιστά κάθε διαταραχή ιδιαίτερα κρίσιμη για την παγκόσμια οικονομία. Η Σαουδική Αραβία αναγκάστηκε να αναστείλει λειτουργίες σε μεγάλες ενεργειακές εγκαταστάσεις και να ανακατευθύνει εξαγωγές προς τα λιμάνια της Ερυθράς Θάλασσας.
Οι επενδυτές προσπαθούν να εκτιμήσουν πόσο θα διαρκέσει η κρίση και ποιες θα είναι οι οικονομικές της συνέπειες. Η παρατεταμένη άνοδος του πετρελαίου απειλεί να επιβραδύνει την παγκόσμια ανάπτυξη, ενώ η αβεβαιότητα ενισχύει τη μεταβλητότητα στις αγορές. Ορισμένοι αναλυτές προειδοποιούν ότι το ρίσκο μεγάλης πτώσης στις αγορές μετοχών αυξάνεται σημαντικά. Σε αυτό το περιβάλλον, οι επενδυτές επιλέγουν στάση αναμονής, μειώνοντας την έκθεσή τους σε ρίσκο έως ότου υπάρξουν σαφή σημάδια αποκλιμάκωσης της σύγκρουσης.