Οι αγορές ενέργειας αντιμετωπίζουν ένα σοκ ιστορικών διαστάσεων. Οι τιμές του πετρελαίου έχουν εκτιναχθεί πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι για πρώτη φορά από το 2022, καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή προκαλεί τη μεγαλύτερη διαταραχή προσφοράς που έχει καταγραφεί ποτέ. Τα συμβόλαια Brent αυξήθηκαν έως και 27,8%, φτάνοντας τα 119 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό ελαφρύ αργό (WTI) σημείωσε άνοδο περίπου 30%, αγγίζοντας τα 118 δολάρια. Αυτή είναι η μεγαλύτερη ημερήσια άνοδος των τιμών πετρελαίου από το 1988, σύμφωνα με στοιχεία της LSEG.
Η εκρηκτική αυτή κίνηση προήλθε από τη δραματική κλιμάκωση της κρίσης στον Περσικό Κόλπο και τη διακοπή παραγωγής από μεγάλους παραγωγούς της περιοχής, όπως το Κουβέιτ, το Ιράν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, λόγω της κατάστασης στα Στενά του Ορμούζ. Τα Στενά του Ορμούζ είναι ένας από τους πιο σημαντικούς ενεργειακούς διαδρόμους του πλανήτη, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Η ένταση στην περιοχή έχει οδηγήσει σε δραματική επιβράδυνση της ναυσιπλοΐας, με πάνω από 1.000 πλοία να περιμένουν για να περάσουν, ενώ πολλοί πλοιοκτήτες αποφεύγουν να στείλουν δεξαμενόπλοια στην περιοχή λόγω των κινδύνων από πυραύλους, drones και επιθέσεις σε πλοία. Η αναλύτρια της JPMorgan, Νατάσα Κανέβα, σημείωσε ότι στην καταγεγραμμένη ιστορία των Στενών του Ορμούζ δεν έχει υπάρξει ποτέ πλήρες κλείσιμο, προσθέτοντας ότι η τρέχουσα κατάσταση είναι αδιανόητη.
Αναλυτές της Rapidan Energy Group προειδοποιούν ότι ο πόλεμος έχει προκαλέσει τη μεγαλύτερη διαταραχή στην ιστορία της αγοράς πετρελαίου, επηρεάζοντας έως και το 20% της παγκόσμιας προσφοράς, διπλάσιο ποσοστό από εκείνο που είχε διαταραχθεί κατά την κρίση του Σουέζ το 1956-57. Η κατάσταση επιδεινώνεται από το γεγονός ότι η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν περιορίσει την πρόσβαση της παραγωγής τους στις διεθνείς αγορές.
Οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές στην παραγωγή, με το Ιράκ να αναγκάζεται να μειώσει την παραγωγή του κατά περισσότερο από τα δύο τρίτα, καθώς οι δεξαμενές αποθήκευσης γεμίζουν. Παρόμοια προβλήματα αντιμετωπίζει και το Κουβέιτ, ενώ η Abu Dhabi National Oil Company ανακοίνωσε ότι επιβραδύνει την παραγωγή για να αποφευχθεί η υπερχείλιση των αποθηκευτικών εγκαταστάσεων. Εάν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν κλειστά για αρκετές ημέρες, η παραγωγή στην περιοχή θα μπορούσε να μειωθεί κατά περισσότερα από 4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 10% της παγκόσμιας ζήτησης.
Το ενεργειακό σοκ έχει ήδη επηρεάσει τις χρηματιστηριακές αγορές, με τις ασιατικές αγορές να καταγράφουν σημαντικές απώλειες. Ο ιαπωνικός δείκτης Nikkei υποχώρησε περισσότερο από 6%, ενώ ο Kospi στη Σεούλ κατέγραψε απώλειες άνω του 8%. Οι μετοχές τεχνολογίας και ημιαγωγών δέχθηκαν ισχυρές πιέσεις, καθώς οι επενδυτές ανησυχούν ότι μια παρατεταμένη κρίση θα πλήξει την παγκόσμια ανάπτυξη. Παράλληλα, οι τιμές καυσίμων αυξάνονται σε πολλές χώρες, ενώ το κόστος δανεισμού για κυβερνήσεις και επιχειρήσεις αρχίζει να ανεβαίνει.
Ο ιστορικός ενέργειας Ντάνιελ Γέργκιν προειδοποιεί ότι εάν η κρίση διαρκέσει εβδομάδες, οι επιπτώσεις θα είναι παγκόσμιες. «Πρόκειται για τη μεγαλύτερη διαταραχή στην ιστορία όσον αφορά την ημερήσια παραγωγή πετρελαίου», σημείωσε, προσθέτοντας ότι αν συνεχιστεί, θα προκαλέσει αλυσιδωτές αντιδράσεις σε ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία, με ιδιαίτερα έντονες επιπτώσεις στην Ευρώπη και την Ασία.
Παρά την εκρηκτική άνοδο των τιμών, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, υποβάθμισε τις επιπτώσεις, χαρακτηρίζοντας την άνοδο των τιμών «πολύ μικρό τίμημα» για την εξουδετέρωση της ιρανικής πυρηνικής απειλής. Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ανέφερε ότι οι βραχυπρόθεσμες αυξήσεις στις τιμές του πετρελαίου είναι ένα πολύ μικρό τίμημα για την ασφάλεια και την ειρήνη των Ηνωμένων Πολιτειών και του κόσμου. Ωστόσο, οι αγορές φοβούνται ότι εάν τα Στενά του Ορμούζ δεν ανοίξουν σύντομα, οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να κινηθούν ακόμη υψηλότερα, προκαλώντας το μεγαλύτερο ενεργειακό σοκ από τη δεκαετία του 1970.