Η άνοδος του ευρώ έχει οδηγήσει τους Ευρωπαίους πολιτικούς να αναγνωρίσουν τα μειονεκτήματα ενός στόχου που επιδιώκουν εδώ και καιρό: να μετατρέψουν το κοινό νόμισμα σε νόμισμα που θα ανταγωνίζεται το δολάριο ΗΠΑ. Το δολάριο είναι το παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα από το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, όταν αντικατέστησε τη στερλίνα. Αυτή η ιδιότητα σημαίνει ότι είναι το νόμισμα στο οποίο διεξάγεται το μεγαλύτερο μέρος του παγκόσμιου εμπορίου και στο οποίο οι κυβερνήσεις διατηρούν τα περισσότερα από τα συναλλαγματικά τους αποθέματα. Αυτή η ζήτηση έχει επιτρέψει στην αμερικανική κυβέρνηση και στους Αμερικανούς να δανείζονται φθηνά για δεκαετίες.
Η προοπτική του χαμηλότερου κόστους δανεισμού, ενός πιο σταθερού νομίσματος και της προστασίας από τις αμερικανικές κυρώσεις είναι οι λόγοι που διατηρούν την φιλοδοξία των Ευρωπαίων πολιτικών να αντικαταστήσουν το δολάριο. Ωστόσο, οι κυβερνήσεις και οι επενδυτές δεν θα διατηρήσουν τα αποθέματα σε ευρώ, εκτός αν αυτό είναι ισχυρό και φαίνεται ότι θα παραμείνει έτσι. Ένα ισχυρό ευρώ — το οποίο πρόσφατα ξεπέρασε τα 1,20 δολάρια για πρώτη φορά σε τέσσερα χρόνια — απειλεί ήδη το εξαγωγικό μοντέλο ανάπτυξης της Γερμανίας. «Παρακολουθώ με ανησυχία την εξέλιξη της συναλλαγματικής ισοτιμίας του δολαρίου εδώ και αρκετό καιρό», δήλωσε ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς. «Η συναλλαγματική ισοτιμία του δολαρίου αποτελεί ένα σημαντικό επιπλέον βάρος για τη γερμανική εξαγωγική βιομηχανία».
Η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, είχε αναφέρει το ενδεχόμενο ενός σπάνιου «παγκόσμιου ευρώ» το περασμένο καλοκαίρι, όταν άρχισαν να εμφανίζονται ρωγμές στην κυριαρχία του δολαρίου ΗΠΑ. Ενώ οι ξένοι επενδυτές έχουν διατηρήσει την εμπιστοσύνη τους στις αμερικανικές αγορές, φαίνεται ότι προστατεύουν πιο ενεργά τον εαυτό τους από τον κίνδυνο πτώσης του δολαρίου, συμβάλλοντας στην αύξηση της αξίας του ευρώ. Το δολάριο εξακολουθεί να αποτελεί περίπου το 57% των παγκόσμιων αποθεμάτων, σε σύγκριση με το ευρώ, που βρίσκεται στη δεύτερη θέση με περίπου 20%.
«Αν θέλετε το νόμισμά σας να είναι παγκόσμιο αποθεματικό, πρέπει να αποδεχτείτε ότι θα ενισχυθεί», δήλωσε ο Κάρστεν Μπρζέσκι, παγκόσμιος επικεφαλής μακροοικονομικών της ING. Η λογική είναι απλή: Όσο μεγαλύτερη είναι η ζήτηση για ευρωπαϊκά περιουσιακά στοιχεία, τόσο υψηλότερη είναι η συναλλαγματική ισοτιμία με άλλα νομίσματα. «Αν η ΕΚΤ επιμείνει στην ‘παγκόσμια στιγμή του ευρώ’, θα πρέπει να δεχτεί αυτό το συμβιβασμό», πρόσθεσε.
Ο Μερτς ανησυχεί ότι ένα ισχυρότερο ευρώ θα καθιστά τις ευρωπαϊκές εξαγωγές πολύ ακριβές για τους ξένους αγοραστές, οι οποίοι θα αναζητήσουν φθηνότερα προϊόντα αλλού, βλάπτοντας την οικονομία της ΕΕ. Επίσης, θα κάνει τις κινεζικές εισαγωγές στην Ευρώπη φθηνότερες, καθώς το Πεκίνο προσπαθεί να διατηρήσει σταθερή τη συναλλαγματική ισοτιμία του με το δολάριο. Το ευρώ βρίσκεται κοντά στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 12 ετών έναντι του γουάν.
Ανησυχούν όχι μόνο οι κυβερνήσεις της ΕΕ, αλλά και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής της ΕΚΤ. Λίγες ώρες μετά την υπέρβαση του ευρώ του επιπέδου των 1,20 δολαρίων, οι κεντρικοί τραπεζίτες άρχισαν να προειδοποιούν ότι ίσως χρειαστεί να αναλάβουν δράση για να αποτρέψουν την πτώση του πληθωρισμού κάτω από το 2%. «Παρακολουθούμε στενά αυτή την ανατίμηση του ευρώ», δήλωσε ο επικεφαλής της γαλλικής κεντρικής τράπεζας, Φρανσουά Βιλερουά Ντε Γκαλό, επαναλαμβάνοντας παρόμοιες προειδοποιήσεις του Αυστριακού ομολόγου του, Μάρτιν Κόχερ. «Αυτός είναι ένας από τους παράγοντες που θα καθοδηγήσουν τη νομισματική μας πολιτική και τις αποφάσεις μας σχετικά με τα επιτόκια τους επόμενους μήνες», δήλωσε ο Γάλλος.
Οι εξαγωγείς της Ευρώπης βρίσκονται σε ύφεση τα τελευταία δύο χρόνια, λόγω των υψηλών εγχώριων κόστους παραγωγής, του φθηνού ανταγωνισμού από την Κίνα και, τελευταία, των αμερικανικών δασμών, οι οποίοι λειτουργούν ως φόρος στις αγορές αγαθών της Ευρωζώνης από τις ΗΠΑ. Οτιδήποτε τα καθιστά ακόμη πιο ακριβά στην πιο σημαντική αγορά του κόσμου θα συμβεί σε μια ιδιαίτερα κακή στιγμή. Αυτό είναι ένα υψηλό τίμημα για μια οικονομία όπως αυτή της Ευρωζώνης, η οποία έχει σταθερό εμπορικό πλεόνασμα και η βραχυπρόθεσμη ανάπτυξή της εξαρτάται από μια ευνοϊκή συναλλαγματική ισοτιμία. Ένα πολύ υψηλό τίμημα, σύμφωνα με τον υπουργό Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ. «Μπορώ να σας πω ότι αν το ευρώ φτάσει τα 1,20 δολάρια, οι Ευρωπαίοι θα αρχίσουν να διαμαρτύρονται ότι είναι πολύ ισχυρό. Είναι μια οικονομία εξαγωγών, οπότε ας δούμε τι θα συμβεί», δήλωσε ο Μπέσεντ.