Για χρόνια, η κυρίαρχη αντίληψη γύρω από τον χρυσό ήταν σχεδόν αμετάβλητη: θεωρείται ένα περιουσιακό στοιχείο που παραμένει αδρανές. Δεν προσφέρει απόδοση, δεν παράγει εισόδημα και λειτουργεί κυρίως ως «καταφύγιο» σε περιόδους κρίσης, όταν οι υπόλοιπες αγορές βρίσκονται υπό πίεση. Ωστόσο, το Bloomberg φαίνεται πλέον να αμφισβητεί αυτή την προσέγγιση. Σε πρόσφατο άρθρο του με τίτλο «$THE Dead Asset Wakes Up as Crypto $MAGIC Makes Gold Pay Interest», αναφέρεται σε ένα νέο κύμα χρηματοοικονομικών εφαρμογών που προσπαθούν να δημιουργήσουν αποδόσεις πάνω στον χρυσό.

Για πολλούς αναλυτές, όπως αναφέρει το zerohedge, το πραγματικό ζήτημα δεν είναι ότι ο χρυσός «μετατρέπεται» ξαφνικά σε παραγωγικό περιουσιακό στοιχείο. Το πρόβλημα είναι ότι επί δεκαετίες η αγορά πιθανόν δεν κατανοούσε σωστά τι πραγματικά αντιπροσωπεύει ο χρυσός. Η αντίληψη του «νεκρού» περιουσιακού στοιχείου δεν προήλθε από τη φύση του χρυσού, αλλά από τον τρόπο λειτουργίας του σύγχρονου χρηματοπιστωτικού συστήματος. Σε ένα περιβάλλον που βασίζεται στην πίστωση, τη μόχλευση και την αναζήτηση αποδόσεων, κάθε περιουσιακό στοιχείο που δεν παράγει άμεσα ταμειακές ροές θεωρείται αυτομάτως μη παραγωγικό.

Έτσι, ο χρυσός κατέληξε να αντιμετωπίζεται περισσότερο ως μια μορφή ασφάλειας απέναντι στις κρίσεις και λιγότερο ως στοιχείο που μπορεί να συμμετέχει ενεργά στην οικονομική δραστηριότητα. Το βασικό ερώτημα, ωστόσο, παραμένει: είναι πράγματι ο χρυσός ένα «νεκρό» περιουσιακό στοιχείο ή μήπως το σύγχρονο οικονομικό σύστημα απέτυχε να αξιοποιήσει τις δυνατότητές του;

Οι υποστηρικτές αυτής της προσέγγισης επισημαίνουν ότι καμία απόδοση δεν δημιουργείται από το πουθενά. Τα ομόλογα αποφέρουν κέρδη επειδή το κεφάλαιο δανείζεται, τα ακίνητα επειδή ενοικιάζονται και οι επιχειρήσεις επειδή παράγουν αγαθά και υπηρεσίες. Με αυτή τη λογική, υποστηρίζουν ότι και ο χρυσός θα μπορούσε να παράγει απόδοση εφόσον χρησιμοποιείται παραγωγικά.

Το Bloomberg αναγνωρίζει σωστά ότι αυξάνεται το ενδιαφέρον για τρόπους αξιοποίησης του χρυσού χωρίς να παραμένει αδρανής. Ωστόσο, πολλοί από τους νέους μηχανισμούς που υπόσχονται «απόδοση πάνω στον χρυσό» βασίζονται σε περίπλοκες χρηματοοικονομικές δομές, παράγωγα προϊόντα ή συστήματα που εξαρτώνται από αντισυμβαλλόμενους και μηχανισμούς κινδύνου. Με άλλα λόγια, ενώ μπορεί να δημιουργείται μια μορφή απόδοσης, επανεισάγονται ταυτόχρονα και οι ίδιοι κίνδυνοι από τους οποίους ο χρυσός θεωρητικά προστατεύει τους επενδυτές.

Γι’ αυτό και, σύμφωνα με αυτή τη σχολή σκέψης, δεν είναι όλες οι αποδόσεις ίδιες — ειδικά στην περίπτωση του χρυσού. Μια διαφορετική προσέγγιση βασίζεται στην ιδέα ότι ο χρυσός μπορεί να αξιοποιηθεί άμεσα στην πραγματική οικονομία χωρίς να μετατραπεί σε περίπλοκο χρηματοοικονομικό προϊόν. Ο χρυσός χρησιμοποιείται ήδη σε παγκόσμιες αλυσίδες παραγωγής και εφοδιασμού — από την κοσμηματοποιία έως τη μεταποίηση και τη βιομηχανική παραγωγή. Επιχειρήσεις χρειάζονται χρυσό ως απόθεμα ή πρώτη ύλη και αυτή η ζήτηση παραμένει ανεξάρτητα από τη δημοτικότητα επενδυτικών προϊόντων όπως τα ETFs.

Σύμφωνα με αυτή τη λογική, όταν ο χρυσός εκμισθώνεται ή διοχετεύεται σε παραγωγικές χρήσεις, μπορεί να δημιουργήσει απόδοση όχι σε δολάρια, αλλά σε επιπλέον ποσότητες χρυσού. Οι υποστηρικτές του μοντέλου αυτού θεωρούν ότι πρόκειται για μια πιο απλή και διαφανή διαδικασία, όπου η προσφορά συναντά την πραγματική ζήτηση χωρίς τη χρήση σύνθετων χρηματοοικονομικών μηχανισμών.

Η μεγαλύτερη αλλαγή, ωστόσο, δεν είναι τεχνολογική αλλά νοητική. Η ιδέα ότι ο χρυσός μπορεί να προσφέρει ταυτόχρονα προστασία και απόδοση αλλάζει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται ως μέσο διατήρησης πλούτου. Σε αυτή την προσέγγιση, ο χρυσός δεν λειτουργεί μόνο ως ασπίδα απέναντι στον πληθωρισμό ή στον νομισματικό κίνδυνο, αλλά και ως στοιχείο που μπορεί να συμμετέχει στην οικονομική δραστηριότητα και να αυξάνει σταδιακά την αξία του.

Όπως σημειώνουν οι υποστηρικτές αυτής της άποψης, η αυξανόμενη συζήτηση γύρω από τις αποδόσεις στον χρυσό δείχνει ότι η αγορά αρχίζει να επανεξετάζει βαθύτερα τον ρόλο του πολύτιμου μετάλλου. Το κρίσιμο ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο αν ο χρυσός μπορεί να αποφέρει απόδοση, αλλά με ποιον τρόπο επιτυγχάνεται αυτή η απόδοση και ποιοι κίνδυνοι τη συνοδεύουν.