Η ψηφιακή κυριαρχία έχει εξελιχθεί σε ένα κρίσιμο ζήτημα για την Ευρώπη, όπως επισημαίνει Ευρωπαία υπουργός στο CNBC, χαρακτηρίζοντάς την «ζήτημα εθνικής επιβίωσης». Με την κλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων και τις δοκιμασίες στις σχέσεις Ευρώπης – ΗΠΑ, η εξάρτηση της ηπείρου από αμερικανικές τεχνολογικές υπηρεσίες και υποδομές τίθεται υπό εξέταση. Η κυριαρχία των αμερικανικών κολοσσών στο cloud και στο επιχειρησιακό λογισμικό έχει γίνει στρατηγικό ζήτημα ασφάλειας.
Σύμφωνα με στοιχεία της Synergy Research Group, οι αμερικανικοί πάροχοι cloud κατέχουν περίπου το 85% της ευρωπαϊκής αγοράς, με εταιρείες όπως η Amazon, η Microsoft και η Google να ελέγχουν πάνω από το 70% του cloud στην Ευρώπη. Επιπλέον, οι αμερικανικές επιχειρήσεις κατέχουν τουλάχιστον το 59% της αγοράς επιχειρησιακού λογισμικού. Αυτή η εξάρτηση εντείνει τις ανησυχίες, ειδικά λόγω των αυξανόμενων κυβερνοεπιθέσεων που αποδίδονται στη Ρωσία και της έντασης στις διατλαντικές σχέσεις. Ο αμερικανικός νόμος Cloud Act του 2018 επιτρέπει στις αμερικανικές αρχές να ζητούν δεδομένα από εταιρείες των ΗΠΑ, ανεξαρτήτως του πού αυτά αποθηκεύονται, εγείροντας ερωτήματα για την κυριαρχία των ευρωπαϊκών δεδομένων.
Η Εσθονία αναδεικνύεται ως πρωτοπόρος στη συζήτηση αυτή. Η υπουργός Δικαιοσύνης και Ψηφιακών Υποθέσεων, Λίισα Πακόστα, δήλωσε ότι η επιτάχυνση της στρατηγικής «open-source first» σχετίζεται άμεσα με τις «αυξημένες απειλές ασφαλείας στην ανατολική πτέρυγα της Ευρώπης». Τόνισε ότι η ψηφιακή κυριαρχία έχει γίνει ζήτημα εθνικής επιβίωσης και όχι απλώς πολιτική πληροφορικής. Η εξάρτηση από κλειστές, ιδιοκτησιακές λύσεις δημιουργεί στρατηγικά κενά, ενώ η χρήση ανοικτού κώδικα διασφαλίζει τη λειτουργία του κράτους αυτόνομα, ακόμη και σε περίπτωση διακοπής διεθνών συνδέσεων.
Η Εσθονία προγραμματίζει αύξηση των σχετικών επενδύσεων στον κρατικό προϋπολογισμό του 2026. Στη Γερμανία, η ενίσχυση της ψηφιακής κυριαρχίας είναι «κεντρικός στόχος» της κυβέρνησης, όπως δήλωσε εκπρόσωπος του ομοσπονδιακού υπουργείου Ψηφιακού Μετασχηματισμού. Η Γαλλία ανακοίνωσε την ανάπτυξη του Visio, ενός κρατικά σχεδιασμένου εργαλείου τηλεδιάσκεψης που θα αντικαταστήσει πλατφόρμες όπως το Microsoft Teams και το Zoom σε δημόσιες υπηρεσίες έως το 2027. Στο Βέλγιο, η ομοσπονδιακή διοίκηση επανεξετάζει τις ψηφιακές της εξαρτήσεις και μελετά στρατηγική για ομοσπονδιακό cloud, εστιάζοντας στην ασφάλεια και την αποθήκευση ευαίσθητων δεδομένων.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αναγνωρίσει ότι αντιμετωπίζει «σημαντικό πρόβλημα εξάρτησης από μη ευρωπαϊκές χώρες στον ψηφιακό τομέα», γεγονός που μπορεί να δημιουργήσει ευπάθειες σε κρίσιμους τομείς. Η Δανία ανακοίνωσε πιλοτική δοκιμή εναλλακτικής λύσης ανοικτού κώδικα αντί του Microsoft Office για δημόσιους υπαλλήλους, με την υπουργό Ψηφιακών Υποθέσεων, Κάρολιν Στέιτζ Όλσεν, να προειδοποιεί για την υπερβολική εξάρτηση από ξένους προμηθευτές.
Σύμφωνα με την Gartner, οι δαπάνες για «κυρίαρχο cloud» στην Ευρώπη αναμένεται να υπερτριπλασιαστούν έως το 2027, φθάνοντας τα 23 δισ. δολάρια, με τις κυβερνήσεις να είναι οι βασικοί αγοραστές. Ωστόσο, η πλήρης απεξάρτηση από αμερικανικούς τεχνολογικούς κολοσσούς φαίνεται δύσκολη, καθώς απαιτούνται τεράστιες και διαρκείς επενδύσεις σε έρευνα, υποδομές και τεχνική υποστήριξη. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις διευκρινίζουν ότι δεν επιδιώκουν ρήξη με τις ΗΠΑ, αλλά επιθυμούν να εξισορροπήσουν την κατάσταση. Σε μια εποχή γεωπολιτικών ανακατατάξεων, η ψηφιακή αυτονομία μετατρέπεται σε στρατηγικό στοίχημα για την ευρωπαϊκή κυριαρχία.