Οι διεθνείς αγορές ξεκίνησαν την εβδομάδα με αρνητικό κλίμα, καθώς η ανακοίνωση του προέδρου Τραμπ για την επιβολή νέων δασμών σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες, λόγω της Γροιλανδίας, επηρέασε αρνητικά τη διάθεση για ανάληψη ρίσκου. Τα futures του Euro Stoxx 50 κατέγραψαν πτώση άνω του 1%, ενώ τα συμβόλαια του S&P 500 υποχώρησαν κατά 0,8%. Οι αγορές μετρητών στις ΗΠΑ παρέμειναν κλειστές λόγω αργίας.
Την ίδια στιγμή, το δολάριο αποδυναμώθηκε έναντι όλων των νομισμάτων της Ομάδας των 10, με τις μεγαλύτερες απώλειες απέναντι στο ελβετικό φράγκο και το ιαπωνικό γεν, καθώς οι επενδυτές αναζητούσαν ασφαλή καταφύγια. Το ευρώ, αφού αρχικά κινήθηκε πτωτικά, ανέκαμψε και πέρασε σε θετικό έδαφος.
Ο Τραμπ ανακοίνωσε την επιβολή δασμού 10% από την 1η Φεβρουαρίου σε προϊόντα ευρωπαϊκών χωρών που στήριξαν τη Γροιλανδία απέναντι στις αμερικανικές πιέσεις. Προειδοποίησε ότι οι δασμοί θα αυξηθούν στο 25% τον Ιούνιο, εκτός εάν επιτευχθεί συμφωνία για την «πλήρη και ολοκληρωτική αγορά της Γροιλανδίας». Η αντίδραση από την Ευρώπη ήταν άμεση, με τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν να ανακοινώνει την πρόθεσή του να ζητήσει την ενεργοποίηση του μηχανισμού κατά του εξαναγκασμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Επιπλέον, ευρωβουλευτές προχωρούν προς το «πάγωμα» της επικύρωσης της εμπορικής συμφωνίας με τις ΗΠΑ, που προέβλεπε δασμό 15% για τα περισσότερα ευρωπαϊκά προϊόντα. Αναλυτές προειδοποιούν ότι μια αιφνίδια κλιμάκωση μέσω δασμών θα μπορούσε να προκαλέσει ένα κλασικό επεισόδιο «risk-off», ιδιαίτερα μετά το ισχυρό ξεκίνημα του έτους.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, τα κρατικά ομόλογα θα μπορούσαν να ευνοηθούν, τα ποιοτικά περιουσιακά στοιχεία να υπεραποδώσουν και ο χρυσός να δεχθεί αυξημένο επενδυτικό ενδιαφέρον. Ο άμεσος αντίκτυπος αναμένεται να φανεί κυρίως στις μετοχές, ενώ οι επιπτώσεις σε ομόλογα και νομίσματα είναι λιγότερο ξεκάθαρες. Η αργία στις ΗΠΑ συνεπάγεται επίσης μειωμένη ρευστότητα και περιορισμένη δραστηριότητα στις αγορές κρατικών τίτλων.
Σε μακροοικονομικό επίπεδο, οι συνέπειες για την ευρωπαϊκή ανάπτυξη εκτιμάται ότι θα είναι περιορισμένες. Ωστόσο, μακροπρόθεσμα, δεν αποκλείεται να λειτουργήσουν ως καταλύτης για την επιτάχυνση της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης και τη σύναψη νέων συμμαχιών. Η απειλή των δασμών έρχεται να διακόψει το ισχυρό ράλι των ευρωπαϊκών μετοχών, οι οποίες είχαν υπεραποδώσει έναντι των αμερικανικών.
Από τις αρχές του 2025, ο δείκτης Stoxx Europe 600 έχει ενισχυθεί κατά 36% σε όρους δολαρίου, διπλάσια άνοδο σε σχέση με τον S&P 500, ενώ οι αποτιμήσεις έχουν πλησιάσει ιστορικά υψηλότερα επίπεδα. Ορισμένοι στρατηγικοί αναλυτές προειδοποιούν ότι η νέα αβεβαιότητα μπορεί να οδηγήσει σε κινήσεις κατοχύρωσης κερδών. Αν και οι αυξημένοι δασμοί θεωρούνται διαχειρίσιμοι από καθαρά οικονομική σκοπιά, το ενδεχόμενο ρήγματος στο δυτικό στρατόπεδο δημιουργεί κινδύνους δύσκολα μετρήσιμους.
Οι επιπτώσεις είναι εντονότερες για εταιρείες με υψηλή έκθεση στις ΗΠΑ. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, ένας δασμός 10% θα μπορούσε να μειώσει την αύξηση των κερδών ανά μετοχή στην Ευρώπη κατά 2 έως 3 ποσοστιαίες μονάδες, ενώ κλάδοι όπως η αυτοκινητοβιομηχανία, τα είδη πολυτελείας και η εξόρυξη ήδη δέχονται πιέσεις.
Παρά το αρνητικό κλίμα, αρκετοί επενδυτές εμφανίζονται επιφυλακτικοί ως προς την έκταση της αντίδρασης, καθώς οι απειλές διατυπώθηκαν μέσω κοινωνικών δικτύων και όχι με επίσημο εκτελεστικό διάταγμα. Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στις επόμενες κινήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στο αν θα τεθούν στο τραπέζι μέτρα που θα επηρεάζουν τις κεφαλαιαγορές — μια εξέλιξη που, όπως προειδοποιούν αναλυτές, θα μπορούσε να αποδειχθεί πολύ πιο αποσταθεροποιητική από τους ίδιους τους δασμούς.