Στην πιο απρόβλεπτη χρονιά που έχει γνωρίσει ποτέ η αγορά των κρυπτονομισμάτων, με εκρηκτικά ράλι, απότομες καταρρεύσεις και έντονες πολιτικές παρεμβάσεις, ένα ψηφιακό νόμισμα κινήθηκε σχεδόν αθόρυβα, μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας. Χωρίς να πρωταγωνιστεί στις καθημερινές ειδήσεις και χωρίς την αίγλη του Bitcoin, το Zcash κατέγραψε αποδόσεις που δύσκολα αγνοούνται — επαναφέροντας στο προσκήνιο ένα παλιό, αλλά ανοιχτό ερώτημα: πόση αξία έχει η ιδιωτικότητα στην εποχή της απόλυτης διαφάνειας;
Το Zcash, που συχνά χαρακτηρίζεται ως «κρυπτογραφημένο bitcoin» λόγω της ενισχυμένης ιδιωτικότητάς του, βασίστηκε στον αρχικό κώδικα του Bitcoin, ο οποίος τροποποιήθηκε με την προσθήκη προηγμένων μηχανισμών ασφαλείας. Το δίκτυο επιτρέπει —προαιρετικά— την απόκρυψη κρίσιμων στοιχείων μιας συναλλαγής, όπως ο αποστολέας, ο παραλήπτης και το ποσό. Το Blockchain του Zcash διατηρεί βασικά χαρακτηριστικά του Bitcoin, όπως το ανώτατο όριο των 21 εκατομμυρίων Tokens, το σύστημα εξόρυξης proof-of-work και τον μηχανισμό halving, μέσω του οποίου οι ανταμοιβές μειώνονται στο μισό κάθε τέσσερα χρόνια.
Το οικοσύστημα του Zcash υποστηρίζεται από το Zcash Foundation, έναν μη κερδοσκοπικό οργανισμό που είναι υπεύθυνος για τη συντήρηση και την εξέλιξη του πρωτοκόλλου και του blockchain. Το Zcash αναπτύχθηκε από μια ομάδα ακαδημαϊκών ερευνητών με επικεφαλής τον Ζούκο Γουίλκοξ Ο’Χερν, οι οποίοι θεωρούσαν ότι το Bitcoin παρουσιάζει αδυναμίες ως προς την ιδιωτικότητα των συναλλαγών. Το έργο ξεκίνησε με την ονομασία Zerocash και υιοθέτησε ένα εξειδικευμένο πρωτόκολλο που αποκρύπτει τις συναλλαγές, δίνοντας παράλληλα τη δυνατότητα στους χρήστες να επιλέξουν πλήρη διαφάνεια, όπως περιγράφεται στο αρχικό whitepaper.
Η φετινή άνοδος του Zcash αποδίδεται σε συνδυασμό παραγόντων, όπως η ευρύτερη αποδοχή του Bitcoin και η αυξανόμενη ανάγκη για ιδιωτικότητα στις ψηφιακές συναλλαγές. Όπως σημειώνει ο Γουίλ Όουενς της Galaxy Digital, «η άνοδος του Zcash επανέφερε το διαχρονικό δίλημμα μεταξύ της ιδιωτικότητας ως θεμελιώδους δικαιώματος και της διαφάνειας ως ρυθμιστικής απαίτησης». Καταλυτικό ρόλο έπαιξε και μια σοβαρή εκμετάλλευση στο δίκτυο Monero τον Αύγουστο, γεγονός που ώθησε χρήστες να αναζητήσουν ασφαλέστερες εναλλακτικές. Τον Νοέμβριο, το Zcash ξεπέρασε για πρώτη φορά το Monero σε κεφαλαιοποίηση, αγγίζοντας τα 10 δισ. δολάρια.
Οι αρχές επιβολής του νόμου αντιμετωπίζουν με επιφυλακτικότητα τα tokens που αποκρύπτουν τα στοιχεία των συναλλαγών, καθώς δυσχεραίνεται ο έλεγχος των ροών κεφαλαίων. Στις ΗΠΑ δεν υπάρχει ακόμη σαφές ρυθμιστικό πλαίσιο για αυτά τα κρυπτονομίσματα (με επίκεντρο την προστασία της ιδιωτικότητας και τη δυνατότητα ανώνυμων συναλλαγών), δημιουργώντας μια νομική γκρίζα ζώνη. Αναλύσεις έχουν δείξει ότι μέρος των χρηστών τέτοιων εργαλείων συνδέεται με εγκληματικές δραστηριότητες, ενώ πρόσφατα καταδικάστηκε συνιδρυτής της υπηρεσίας Samourai Wallet για ξέπλυμα εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων.
Η βασική αξία του Zcash έγκειται στη δυνατότητα επιλογής ανωνυμίας, στοιχείο που μπορεί να περιορίσει τη μελλοντική του υιοθέτηση, ειδικά σε ένα περιβάλλον αυστηρότερης ρύθμισης. Το token έχει αντιμετωπίσει δυσκολίες διατήρησης της παρουσίας του σε μεγάλα ανταλλακτήρια, με ορισμένα να εξετάζουν ή να προχωρούν σε διαγραφές. Παρ’ όλα αυτά, ισχυρές φωνές της αγοράς συνεχίζουν να στηρίζουν το Zcash, βλέποντάς το ως ένα από τα πιο ενδιαφέροντα πειράματα στον χώρο της ιδιωτικότητας.