Η κυβέρνηση σχεδιάζει να εξαγγείλει και να νομοθετήσει ένα νέο «πακέτο» φοροελαφρύνσεων και εισοδηματικών ενισχύσεων, συνολικού ύψους τουλάχιστον 1,5 δισ. ευρώ, για τη διετία 2026-2027. Η εξαγγελία και η νομοθέτηση των μέτρων θα γίνουν σε δόσεις μέσα στο 2026, με στόχο τις επόμενες βουλευτικές εκλογές, που θα διεξαχθούν το αργότερο σε 14 μήνες από σήμερα.
Η πρώτη ένδειξη για τη διαμόρφωση του νέου δημοσιονομικού χώρου προήλθε από μια έκθεση του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή (ΓΚΠΒ). Η έκθεση αναλύει τη λειτουργία των νέων δημοσιονομικών κανόνων και την επίδρασή τους στη διαμόρφωση δημοσιονομικού χώρου για μέτρα φοροελαφρύνσεων και εισοδηματικών ενισχύσεων την τριετία 2024-2026. Σύμφωνα με την έκθεση, φέτος διαμορφώνεται ένας επιπλέον δημοσιονομικός χώρος 0,3% του ΑΕΠ ή 750 εκατ. ευρώ, που μπορεί να διατεθεί για νέα μέτρα εντός του τρέχοντος έτους.
Αυτό δίνει στην κυβέρνηση την ευκαιρία να ανακοινώσει ένα πρόσθετο πακέτο μέτρων τον Απρίλιο, όταν θα οριστικοποιηθούν τα δημοσιονομικά στοιχεία του 2025. Παρόμοια μέτρα είχαν ανακοινωθεί πέρυσι κοντά στο Πάσχα, όπως η επιστροφή ενοικίου σε 950.000 νοικοκυριά και το μόνιμο επίδομα των 250 ευρώ για συνταξιούχους άνω των 65 ετών και για ευπαθείς ομάδες.
Επιπλέον, πηγές του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών εκτιμούν ότι θα υπάρξει διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος άλλων 800 εκατ. ευρώ τουλάχιστον για νέα μέτρα, με εφαρμογή το 2027. Τα μέτρα αυτά, που θα περιλαμβάνουν κυρίως μειώσεις φόρων για επιχειρήσεις και μειώσεις ασφαλιστικών εισφορών, θα εξαγγελθούν από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη τον ερχόμενο Σεπτέμβριο από το «βήμα» της 90ής Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης.
Συνολικά, για την περίοδο 2026-2027 διαμορφώνεται ένα σημαντικό ποσό δημοσιονομικού χώρου άνω του 1,5 δισ. ευρώ. Η μελέτη του ΓΠΚΒ αναφέρει ότι οι καθαρές πρωτογενείς δαπάνες αναμένεται να αυξηθούν κατά 4,4% το 2025 και 5,7% το 2026. Παρά την υπέρβαση της ετήσιας οροφής που είχε συμφωνηθεί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η σωρευτική εξέλιξη παραμένει συμβατή με το συμφωνηθέν όριο για σωρευτική αύξηση 9,9% την τριετία 2024-2026.
Αναφορικά με τους νέους κανόνες, το Γραφείο Προϋπολογισμού εξηγεί ότι επικεντρώνονται στην εξέταση των καθαρών πρωτογενών δαπανών που χρηματοδοτούνται από εθνικούς πόρους. Οι καθαρές πρωτογενείς δαπάνες περιλαμβάνουν το μεγαλύτερο μέρος των δημόσιων δαπανών, αλλά εξαιρούνται οι πληρωμές τόκων για το χρέος και οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από την Ε.Ε.
Ένα νέο εργαλείο, ο «Λογαριασμός Ελέγχου», συγκρίνει τις πραγματικές καθαρές πρωτογενείς δαπάνες με τη συμφωνηθείσα πορεία. Εάν διαπιστωθούν αποκλίσεις που ξεπερνούν ένα ορισμένο όριο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να κινήσει διορθωτική διαδικασία.
Η υπέρβαση του στόχου για τα πρωτογενή πλεονάσματα δεν ανοίγει τον δρόμο για πρόσθετες δαπάνες, καθώς αυτό θα παραβίαζε τη συμφωνημένη δημοσιονομική πορεία. Η υπεραπόδοση μπορεί να αξιοποιηθεί για τη μείωση του δημόσιου χρέους και τη δημιουργία δημοσιονομικών «μαξιλαριών» για στήριξη των δημόσιων δαπανών σε περιόδους οικονομικής επιβράδυνσης.