Τα καύσιμα, η ενέργεια και τα τρόφιμα αποτελούν σημαντικές πηγές οικονομικής πίεσης για τους καταναλωτές, οι οποίοι προχωρούν σε άμεσες προσαρμογές της καθημερινής τους συμπεριφοράς. Συγκεκριμένα, 6 στους 10 αναβάλλουν αγορές και 4 στους 10 μειώνουν τις αγορές τους. Η αναβολή αγορών αφορά κυρίως προϊόντα ένδυσης, προσωπικών ειδών και δαπάνες διασκέδασης (όπως εστίαση και διακοπές), ενώ η μείωση επικεντρώνεται σε βασικά αγαθά, καύσιμα και ηλεκτρική ενέργεια, με παράλληλη στροφή προς προσφορές και αναζήτηση φθηνότερων προϊόντων.
Αυτά προκύπτουν από έρευνα του ΙΕΛΚΑ (Ινστιτούτο Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών), η οποία καταγράφει τις αντιλήψεις, τα συναισθήματα και τις προσαρμοστικές συμπεριφορές των καταναλωτών απέναντι στις τρέχουσες γεωπολιτικές και οικονομικές εξελίξεις, ειδικά σε σχέση με τον πόλεμο στον Περσικό Κόλπο. Στην έρευνα καταγράφεται ένα περιβάλλον υψηλής συναισθηματικής πίεσης, με έντονη προσαρμογή της κατανάλωσης, μείωση δαπανών και αυξημένες προσδοκίες για κρατική στήριξη. Το 81% των καταναλωτών θεωρεί ότι θα χρειαστεί σημαντική βοήθεια για το ηλεκτρικό ρεύμα, το 77% για τα καύσιμα και το 67% για τρόφιμα.
Σύμφωνα με την έρευνα, το 55% του κοινού πιέζεται περισσότερο από τις ανατιμήσεις στην κατηγορία Καύσιμα-Ενέργεια, ενώ το 40% από τα τρόφιμα. Ο πόλεμος στον Περσικό Κόλπο προκαλεί τα μεγαλύτερα επίπεδα αρνητικών συναισθημάτων από τις κρίσεις που ζητήθηκε στο κοινό να αξιολογήσει. Η ανησυχία και το άγχος είναι επίσης σε υψηλά επίπεδα σε όλα τα ζητήματα. Αξιοσημείωτο είναι ότι η περιβαλλοντική κρίση προκαλεί πιο έντονη συναισθηματική αντίδραση σε σχέση με τον πόλεμο στην Ουκρανία, αναδεικνύοντας τη συσσωρευμένη ψυχολογική πίεση των νοικοκυριών λόγω πολλαπλών κρίσεων.
Τα τρόφιμα παραμένουν σημαντική πηγή οικονομικής πίεσης, παρά τις πιέσεις των τιμών στα καύσιμα. Οι καταναλωτές εκτιμούν ότι η μεγαλύτερη επιβάρυνση σήμερα προέρχεται από τις τιμές καυσίμων-ενέργειας και τις τιμές τροφίμων. Σήμερα, η σημαντικότερη επιβάρυνση είναι: 40% από τρόφιμα, 34% από ενέργεια και 21% από καύσιμα. Για το επόμενο εξάμηνο, οι καταναλωτές αναμένουν ότι η σημαντικότερη επιβάρυνση θα είναι: 39% από τρόφιμα, 35% από καύσιμα και 21% από ενέργεια.
Παρά το γεγονός ότι οι τιμές τροφίμων καταγράφουν σχετικά σταθερή πορεία πριν και μετά την έναρξη του πολέμου στον Περσικό Κόλπο, οι καταναλωτές συνεχίζουν να αντιλαμβάνονται μεγαλύτερη επίδραση από τις τιμές τροφίμων, γεγονός που αποδίδεται στη μεγαλύτερη δαπάνη για τρόφιμα και στη συσσωρευμένη κόπωση της τελευταίας τετραετίας.
Όσον αφορά τις προσαρμογές στην καθημερινή συμπεριφορά, το 60% δηλώνει ότι έχει αναβάλει αγορές ένδυσης και προσωπικών ειδών, ενώ το 54% αναβάλει δαπάνες διασκέδασης. Σχετικά με τη μείωση δαπανών, το 42% αναζητά περισσότερες προσφορές και εκπτώσεις, το 40% στρέφεται σε φθηνότερα προϊόντα, το 36% περιορίζει αγορές βασικών αγαθών, το 30% μειώνει την κατανάλωση καυσίμων και το 29% την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας.
Τέλος, το 81% των καταναλωτών θεωρεί ότι θα χρειαστεί σημαντική βοήθεια για το ηλεκτρικό ρεύμα, το 77% για τα καύσιμα, το 67% για τρόφιμα και βασικά είδη, το 51% για φορολογικές υποχρεώσεις και το 38% για ενοίκια και κατοικία.