Μια νέα εφαρμογή με δυσοίωνο όνομα έχει κατακλύσει τα smartphones στην Κίνα. Ονομάζεται Are You Dead? («Είσαι νεκρός;») και η λειτουργία της είναι σχεδόν απογυμνωμένη από κάθε περιττό στοιχείο: κάθε δύο ημέρες ο χρήστης οφείλει να πατήσει ένα μεγάλο κουμπί για να επιβεβαιώσει ότι είναι ζωντανός. Αν δεν το κάνει, η εφαρμογή ειδοποιεί τον προκαθορισμένο άνθρωπο έκτακτης ανάγκης, προειδοποιώντας ότι «κάτι μπορεί να μην πάει καλά».
Η εφαρμογή, σύμφωνα με ρεπορτάζ του BBC, κυκλοφόρησε τον Μάιο του περασμένου έτους χωρίς ιδιαίτερο θόρυβο. Τους τελευταίους μήνες, όμως, γνώρισε εκρηκτική άνοδο, κυρίως μεταξύ νέων ανθρώπων που ζουν μόνοι σε κινεζικές μεγαλουπόλεις. Το αποτέλεσμα: αναδείχθηκε στην πιο δημοφιλή επί πληρωμή εφαρμογή της χώρας.
Σύμφωνα με ερευνητικά ιδρύματα, έως το 2030 τα μονοπρόσωπα νοικοκυριά στην Κίνα μπορεί να φτάσουν τα 200 εκατομμύρια, όπως αναφέρει η κρατική εφημερίδα Global Times. Σε αυτό ακριβώς το κοινό στοχεύει το Are You Dead?, το οποίο αυτοπαρουσιάζεται ως «ένας σύντροφος ασφάλειας – είτε είσαι εργαζόμενος γραφείου που ζει μόνος, φοιτητής μακριά από το σπίτι ή κάποιος που έχει επιλέξει έναν μοναχικό τρόπο ζωής».
«Όσοι ζουν μόνοι, σε οποιαδήποτε φάση της ζωής τους, χρειάζονται κάτι τέτοιο – όπως και οι εσωστρεφείς, όσοι παλεύουν με την κατάθλιψη, οι άνεργοι και γενικότερα άνθρωποι σε ευάλωτες καταστάσεις», γράφει ένας χρήστης στα κινεζικά social media. «Υπάρχει ο φόβος ότι αν πεθάνεις μόνος, κανείς δεν θα το καταλάβει. Κάποιες φορές σκέφτομαι: αν πεθάνω στο σπίτι μου, ποιος θα μαζέψει το πτώμα μου;» αναρωτιέται ένας άλλος.
Ο 38χρονος Γουίλσον Χάου ζει περίπου 100 χιλιόμετρα μακριά από την οικογένειά του. Εργάζεται στο Πεκίνο και επιστρέφει στη σύζυγο και το παιδί του δύο φορές την εβδομάδα, όμως αυτή την περίοδο δουλεύει σε απαιτητικό project και κοιμάται κυρίως στον χώρο εργασίας. «Φοβάμαι ότι αν μου συμβεί κάτι, μπορεί να πεθάνω μόνος στο σπίτι που νοικιάζω και να μην το μάθει κανείς», λέει. «Γι’ αυτό κατέβασα την εφαρμογή και έβαλα τη μητέρα μου ως επαφή έκτακτης ανάγκης». Παραδέχεται μάλιστα ότι έσπευσε να την εγκαταστήσει μόλις κυκλοφόρησε, φοβούμενος ότι θα απαγορευτεί λόγω του αρνητικού της συμβολισμού.
Το όνομα Are You Dead? προκάλεσε αντιδράσεις. Κάποιοι το χαρακτήρισαν «δυσοίωνο», υποστηρίζοντας ότι η εγγραφή σε μια τέτοια εφαρμογή μπορεί να «φέρνει γρουσουζιά». Άλλοι πρότειναν να αλλάξει σε κάτι πιο ήπιο, όπως «Είσαι καλά;» ή «Πώς είσαι;». Η εταιρεία πίσω από την εφαρμογή, η Moonscape Technologies, έχει δηλώσει ότι εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο αλλαγής ονόματος, λαμβάνοντας υπόψη την κριτική.
Το σημερινό όνομα είναι λογοπαίγνιο με μια εξαιρετικά δημοφιλή κινεζική εφαρμογή delivery, το Are You Hungry?. Στα κινεζικά, το Si-le-ma («είσαι νεκρός;») ακούγεται παρόμοια με το E-le-ma της εφαρμογής φαγητού – μια οικεία ηχητική αναφορά που, όπως φαίνεται, συνέβαλε στη διάδοση. Αρχικά δωρεάν, η εφαρμογή πλέον κοστίζει 8 γιουάν (περίπου 1,15 δολάρια). Κυκλοφορεί διεθνώς με το όνομα Demumu και βρίσκεται στις κορυφαίες θέσεις των paid utility apps στις ΗΠΑ, τη Σιγκαπούρη, το Χονγκ Κονγκ, την Αυστραλία και την Ισπανία – πιθανότατα χάρη σε Κινέζους του εξωτερικού.
Λίγα είναι γνωστά για τους δημιουργούς της εφαρμογής. Πρόκειται σύμφωνα με το BBC για τρεις νέους, γεννημένους μετά το 1995, που την ανέπτυξαν στη Ζενγκζού της επαρχίας Χενάν με μια μικρή ομάδα. Όπως δήλωσαν σε κινεζικά μέσα, η ανάπτυξη κόστισε μόλις 1.000 γιουάν. Σήμερα, όμως, σχεδιάζουν να πουλήσουν το 10% της εταιρείας έναντι ενός εκατομμυρίου γιουάν. Παράλληλα, εξετάζουν την επέκταση σε ένα νέο προϊόν ειδικά σχεδιασμένο για ηλικιωμένους – σε μια χώρα όπου πάνω από το 20% του πληθυσμού είναι άνω των 60 ετών. Σε πρόσφατη ανάρτησή της, η εταιρεία κάλεσε την κοινωνία «να δείξει περισσότερη φροντίδα και κατανόηση στους ηλικιωμένους που ζουν μόνοι στο σπίτι».
Η Moonscape Technologies δεν απάντησε σε ερωτήσεις του BBC. Το μήνυμα, ωστόσο, φαίνεται ήδη ξεκάθαρο: σε μια Κίνα που γερνά, αστικοποιείται και ζει όλο και πιο μόνη, το απλό ερώτημα «είσαι ζωντανός;» δεν ακούγεται πια υπερβολικό – αλλά βαθιά επίκαιρο.