Νέα δεδομένα σχετικά με την αξιοποίηση των κονδυλίων του ΕΣΠΑ αναμένονται λόγω της επικείμενης αναθεώρησης του πλαισίου. Αυτή η αναθεώρηση επιλέγεται προκειμένου να ενταχθούν δράσεις που μέχρι πρόσφατα δεν ήταν στην πρώτη γραμμή της επικαιρότητας.
Τα κονδύλια του ΕΣΠΑ, τόσο για την Ελλάδα όσο και για το σύνολο της Ε.Ε., έχουν ως στόχο την άμβλυνση των περιφερειακών ανισοτήτων και τη σταδιακή σύγκλιση του βιοτικού επιπέδου των πολιτών της Ένωσης. Ωστόσο, οι διαδοχικές κρίσεις που έχει βιώσει η Ε.Ε. (πανδημία Covid-19, ενεργειακή κρίση και πόλεμος στην Ουκρανία) οδήγησαν την Κομισιόν να αλλάξει σε κάποιο βαθμό τις προτεραιότητες χρηματοδότησης των χωρών από τον κοινοτικό προϋπολογισμό.
Στο πλαίσιο αυτό, ζητεί από τα κράτη-μέλη να προχωρήσουν στην αναθεώρηση των εθνικών τους προγραμμάτων αξιοποίησης των κονδυλίων του ΕΣΠΑ, ώστε να συμπεριλάβουν και την ενίσχυση του αμυντικού τομέα, των κρίσιμων τεχνολογιών για την ασφάλεια, καθώς και το στεγαστικό ζήτημα. Η ένταξη του στεγαστικού προβλήματος στο ΕΣΠΑ σχετίζεται με την πολιτική κοινωνικής συνοχής, ενώ οι άλλοι δύο τομείς έχουν μικρή ή καθόλου σχέση με αυτήν.
Καθώς τα κράτη-μέλη δεν μπορούν να αντισταθούν στο διευθυντήριο των Βρυξελλών, θα προχωρήσουν στην αναθεώρηση των προγραμμάτων τους σύμφωνα με τους νέους κανονισμούς. Για την Ελλάδα, η αναθεώρηση αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός των επόμενων τριών μηνών, με το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, και ειδικά τον αναπληρωτή υπουργό Νίκο Παπαθανάση, να αναζητούν δυνατότητες προσανατολισμού πόρων προς τις νέες κατευθύνσεις.
Με δεδομένο ότι τα Τομεακά και Περιφερειακά Προγράμματα του ΕΣΠΑ 2021 – 2027, συνολικού προϋπολογισμού 26,2 δισ. ευρώ, καταγράφουν υψηλό βαθμό προσκλήσεων και προκηρύξεων (75,3% και 81% αντίστοιχα), τα περιθώρια ευελιξίας είναι περιορισμένα. Ως εκ τούτου, δεν αναμένεται να υπάρξει εκτροχιασμός των προγραμμάτων, ώστε να κατευθυνθούν πολλά κονδύλια για την άμυνα και την ασφάλεια, ειδικά με την οπτική που τις προσεγγίζει η Κομισιόν.
Πέρα από αυτή την παράμετρο, το στεγαστικό πρόβλημα αποτελεί σοβαρό ζήτημα για την Ελλάδα. Αξιολογώντας τις νέες προτεραιότητες, η κυβέρνηση κρίνει ότι είναι προτιμότερο να δοθούν περισσότερα κονδύλια για την αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος από την αναγκαστική ανακατεύθυνση πόρων που θα πραγματοποιηθεί. Η προσέγγιση της κυβέρνησης φαίνεται σωστή, αλλά μένει να δούμε τι θα ισχύσει τελικά.