Η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) καλείται να λάβει κρίσιμες αποφάσεις σχετικά με τη συνέχιση ή μη της τακτοποίησης αυθαιρέτων εντός του επόμενου τριμήνου. Σύμφωνα με το ν. 4495/2017, η προθεσμία για την τακτοποίηση αυθαιρέτων κατασκευών κατηγοριών 1 έως 4 λήγει στις 31 Μαρτίου 2026.
Ωστόσο, αυξάνεται η πίεση από φορείς και πολίτες για να δοθεί ξανά η δυνατότητα τακτοποίησης των αυθαιρέτων της κατηγορίας 5, που περιλαμβάνει μεγάλες πολεοδομικές παραβάσεις ή κατασκευές χωρίς άδεια. Η προθεσμία για τους ιδιώτες έχει λήξει από τον Οκτώβριο του 2020, ενώ στα τέλη του 2025 έληξε και για τα ακίνητα που έχουν περιέλθει στην κατοχή των τραπεζών. Παράλληλα, παραμένει άγνωστος, αλλά εκτιμάται μεγάλος αριθμός ακινήτων του Δημοσίου, όπως σχολεία, που δεν έχουν τακτοποιηθεί λόγω καθυστερήσεων από τους αρμόδιους φορείς.
Στο ΥΠΕΝ και στην κυβέρνηση, υπάρχει η άποψη ότι πρέπει να ανοίξει ξανά η διαδικασία για την κατηγορία 5 και να μην διακοπεί η δυνατότητα τακτοποίησης για τις κατηγορίες 1 έως 4 στο τέλος Μαρτίου. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι δεν είναι δυνατή η τακτοποίηση αυθαιρέτων που έχουν ανεγερθεί μετά τον Ιούλιο του 2011.
Το ζήτημα αυτό προσκρούει στη νομολογία και τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ), το οποίο είναι επιφυλακτικό σχετικά με το ενδεχόμενο ανοίγματος της διαδικασίας για την κατηγορία 5. Σύμφωνα με πληροφορίες, το ΥΠΕΝ εξετάζει το ενδεχόμενο να επαναφέρει το θέμα στο ΣτΕ και, εφόσον υπάρξει συμφωνία, να προχωρήσει σε αναγκαίες νομοθετικές ρυθμίσεις.
Στα σενάρια που συζητούνται περιλαμβάνεται η παράταση των προθεσμιών για τις κατηγορίες 1 έως 4 και η σύνδεση της τακτοποίησης με την έκδοση ταυτότητας κτηρίου. Δηλαδή, οι πολίτες θα μπορούν να απευθύνονται σε μηχανικό για να αποκτήσουν ταυτότητα για το ακίνητό τους και μέσω αυτής της διαδικασίας να επιτυγχάνουν και την τακτοποίησή του, ανεξαρτήτως κατηγορίας.
Στελέχη του ΥΠΕΝ αναφέρουν ότι για την κατηγορία 5 θα υπάρξει μια πιο αυστηρή διαδικασία τακτοποίησης, όπου όλα τα ακίνητα θα ελέγχονται, π.χ. για το αν έχουν κατασκευαστεί πριν τον Ιούλιο του 2011, ενώ δεν αποκλείεται να αυξηθεί και το οικονομικό κόστος για όποιον επιθυμεί να τακτοποιήσει το ακίνητό του.
Σε ευρύτερο επίπεδο, το ΥΠΕΝ έχει ανοιχτά αρκετά μέτωπα στο πεδίο της χωροταξίας και της πολεοδομίας, και το ερώτημα είναι ποια από αυτά θα κλείσουν εντός του πολιτικού χρόνου που απομένει στην κυβέρνηση. Ανοιχτό παραμένει, μεταξύ άλλων, το ζήτημα της εκτός σχεδίου δόμησης, το οποίο σχετίζεται με την ύπαρξη ή μη αναγνωρισμένου δρόμου, με τις σχετικές μελέτες χαρακτηρισμού των δρόμων να εκκρεμούν.
Παράλληλα, στο σχεδιασμό του ΥΠΕΝ περιλαμβάνεται η θεσμοθέτηση νέου πλαισίου για την αλλαγή χρήσης ακινήτων, με στόχο τη δημιουργία περισσότερων κατοικιών, προκειμένου να αντιμετωπιστεί το οξύ πρόβλημα της προσιτής στέγης. Σε εκκρεμότητα βρίσκονται επίσης τα ειδικά χωροταξικά σχέδια για τον Τουρισμό, τη Βιομηχανία και τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), με την πολιτική ηγεσία του υπουργείου να δηλώνει ότι η «τάξη στον χώρο» αποτελεί προτεραιότητα και ότι οι σχετικές παρεμβάσεις θα παρουσιαστούν το προσεχές διάστημα.