Καθώς ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν μπαίνει στην τρίτη εβδομάδα του, το πραγματικό μέγεθος της σύγκρουσης δεν μετριέται μόνο στα πεδία των μαχών αλλά και στους δείκτες της παγκόσμιας οικονομίας. Η ενέργεια, οι αγορές και οι κρατικοί προϋπολογισμοί δοκιμάζονται σε πρωτοφανή βαθμό, με το κόστος να υπολογίζεται ήδη σε πάνω από 11 τρισεκατομμύρια δολάρια σε πυρομαχικά, έξτρα πετρελαϊκό κόστος και απώλειες στις αγορές. Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου βιώνει τη μεγαλύτερη διαταραχή προσφοράς στην ιστορία της, ενώ οι διεθνείς αγορές παρακολουθούν με νευρικότητα κάθε νέα εξέλιξη από τα Στενά του Ορμούζ.

Αναλυτές περιμένουν μία ακόμη εβδομάδα έντονης αναταραχής, με τις τιμές του πετρελαίου ενδεχομένως να συνεχίζουν την ανοδική τους πορεία, παρά το γεγονός ότι η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας (ΙΕΑ) ανακοίνωσε ότι το πετρέλαιο από την απελευθέρωση 400 εκατ. βαρελιών από τα στρατηγικά αποθέματα θα διατεθεί άμεσα στην Ασία. Η ταχύτητα με την οποία οι προμήθειες θα φτάσουν στην αγορά είναι κρίσιμη για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της προσπάθειας συγκράτησης της ανόδου των τιμών του πετρελαίου.

Οι αγοραστές στην Ασία εξαρτώνται περισσότερο από τις ροές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή, επομένως η ταχύτητα απελευθέρωσης των αποθεμάτων είναι ιδιαίτερα σημαντική. Ορισμένες χώρες έχουν ήδη λάβει μέτρα για να περιορίσουν τις εξαγωγές καυσίμων, προκειμένου να διασφαλίσουν την επάρκεια στην εγχώρια αγορά. Η Ιαπωνία θα αρχίσει να διαθέτει πετρέλαιο από τα αποθέματά της, έχοντας δεσμευθεί με μία ποσότητα ρεκόρ 80 εκατ. βαρελιών, που αντιστοιχούν σε ποσότητα εφοδιασμού 45 ημερών.

Η τιμή του brent έκλεισε πάνω από τα 100 δολάρια την Παρασκευή, για δεύτερη συνεχόμενη συνεδρίαση, έχοντας αυξηθεί πάνω από 40% μέσα στον μήνα και φτάνοντας έως τα 119,50 δολάρια το βαρέλι – τα υψηλότερα επίπεδα από το 2022. Πρόκειται για την πιο ασταθή εβδομάδα από τότε που ξεκίνησαν οι συναλλαγές futures, το 1988. Ο Στίβεν Σορκ, ιδρυτής της Schork Group, εκτίμησε ότι το αργό πετρέλαιο θα μπορούσε να «ανοίξει» πάνω από τα 117 δολάρια.

Οι αγορές παραμένουν ιδιαίτερα ευάλωτες ακόμη και σε έναν τίτλο ειδήσεων. Ένα μόνο μήνυμα του Αμερικανού υπουργού Ενέργειας Κρις Ράιτ, ότι το αμερικανικό Ναυτικό συνόδευσε δεξαμενόπλοιο μέσω των Στενών του Ορμούζ, προκάλεσε έντονες διακυμάνσεις. Η αναταραχή των τελευταίων εβδομάδων έχει προκαλέσει ιστορικές μεταβολές: κατάρρευση των μετοχών στη Νότια Κορέα, άνοδο 68% σε δύο ημέρες στα ευρωπαϊκά futures φυσικού αερίου και ιστορικά χαμηλά για τη ρουπία της Ινδίας και την αιγυπτιακή λίρα.

Ακόμη και τα παραδοσιακά «ασφαλή καταφύγια» -χρυσός, γιεν και ελβετικό φράγκο- έχουν υποχωρήσει, καθώς η εκτίναξη των τιμών ενέργειας αναζωπυρώνει τους φόβους για πληθωρισμό και υψηλότερα επιτόκια. Η παγκόσμια χρηματιστηριακή κεφαλαιοποίηση μειώθηκε από 157,5 τρισ. δολάρια στα τέλη Φεβρουαρίου σε 151,5 τρισ. στις αρχές Μαρτίου, εξανεμίζοντας κέρδη μηνών στα μεγάλα χρηματιστήρια.

Οι αερομεταφορές και ο τουρισμός στον Κόλπο δέχθηκαν άμεσο πλήγμα, καθώς αρκετές χώρες έκλεισαν τον εναέριο χώρο τους. Ξενοδοχεία σε Ντόχα, Ντουμπάι και Άμπου Ντάμπι ανέφεραν πτώση κρατήσεων έως 80%, ενώ οι απώλειες για αεροπορικές εταιρείες και τουριστικές επιχειρήσεις εκτιμώνται στα 600 εκατ. δολάρια ημερησίως.

Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η παγκόσμια οικονομία θα επιβραδυνθεί, εάν οι τιμές ενέργειας παραμείνουν υψηλές. Η ανάπτυξη στις ΗΠΑ θα μπορούσε να μειωθεί έως και κατά μία ποσοστιαία μονάδα, ενώ η Ευρώπη ενδέχεται να χάσει έως 0,6% του ΑΕΠ της. Οι οικονομίες του Κόλπου θεωρούνται οι πιο ευάλωτες, με το Κατάρ και το Κουβέιτ να κινδυνεύουν να δουν το ΑΕΠ τους να συρρικνώνεται έως και 14% εάν η διακοπή της ναυσιπλοίας στα Στενά του Ορμούζ συνεχιστεί.

Οι πετρελαιοπαραγωγοί του Κόλπου έχουν ήδη χάσει περίπου 15 δισ. δολάρια σε ενεργειακά έσοδα, ενώ φορτία πετρελαίου, αξίας άνω των 10 δισ. δολαρίων, παραμένουν εγκλωβισμένα στα Στενά του Ορμούζ. Η Σαουδική Αραβία έχει υποστεί τις μεγαλύτερες απώλειες, με το βασίλειο να εκτιμάται ότι έχει χάσει έσοδα ύψους 4,5 δισ. δολαρίων από την έναρξη του πολέμου.

Αντίθετα, οι αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες ενδέχεται να αποκομίσουν απροσδόκητα κέρδη άνω των 60 δισ. δολαρίων φέτος, εάν οι τιμές του αργού διατηρηθούν κοντά στα σημερινά επίπεδα. Το κόστος της σύγκρουσης αυξάνεται καθημερινά, με εκτιμήσεις για έναν πόλεμο διάρκειας δύο μηνών να κυμαίνονται μεταξύ 40 και 95 δισ. δολαρίων.

Η εμπειρία από προηγούμενους πολέμους δείχνει ότι το τελικό κόστος μπορεί να ξεπεράσει κατά πολύ τις τρέχουσες εκτιμήσεις. Το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών υπολογίζει ότι κάθε μέρα πολέμου στο Ιράν κοστίζει στις ΗΠΑ 891,4 εκατομμύρια δολάρια.