Οι δόσεις προσφέρουν μια αίσθηση ανακούφισης. Το ποσό που πληρώνουμε μειώνεται, η αγορά φαίνεται πιο προσιτή και ο λογαριασμός πιο διαχειρίσιμος. Ωστόσο, σε πολλές περιπτώσεις, αυτό που φαίνεται βολικό στην αρχή μπορεί να αποδειχθεί ακριβότερο στο τέλος — όχι απαραίτητα λόγω επιτοκίων, αλλά λόγω του τρόπου χρήσης.

Όταν το «άτοκο» δεν είναι τόσο αθώο

Οι άτοκες δόσεις δεν σημαίνουν πάντα μηδενικό κόστος. Συχνά:

  • δεσμεύουν πιστωτικό όριο για μήνες
  • μειώνουν τη δυνατότητα μελλοντικών αγορών
  • αυξάνουν τον κίνδυνο συσσώρευσης εξόδων

Το κόστος δεν φαίνεται στον λογαριασμό, αλλά περιορίζει την ευελιξία.

Το πραγματικό βάρος είναι η διάρκεια

Όσο περισσότερες είναι οι δόσεις:

  • τόσο περισσότερο «ανοίγει» η υποχρέωση στον χρόνο
  • τόσο πιο εύκολο είναι να ξεχαστεί
  • τόσο πιο πιθανό είναι να προστεθούν κι άλλες

Έτσι, μικρά ποσά μετατρέπονται σε μόνιμο βάρος στον μηνιαίο προϋπολογισμό.

Όταν οι δόσεις πολλαπλασιάζονται

Το πρόβλημα σπάνια είναι μία αγορά. Είναι οι πολλές μαζί. Τηλεόραση, κινητό, συσκευή, έπιπλο — όλα σε δόσεις. Κάθε μία μόνη της φαίνεται ακίνδυνη. Μαζί όμως δημιουργούν σταθερή μηνιαία πίεση, λιγότερο διαθέσιμο εισόδημα και την αίσθηση ότι «δεν μένουν χρήματα», χωρίς να φαίνεται το γιατί.

Οι κρυφές επιβαρύνσεις

Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι δόσεις συνοδεύονται από:

  • έξοδα φακέλου
  • προμήθειες διαχείρισης
  • αυξημένο επιτόκιο αν χαθεί μία πληρωμή

Ένα μικρό λάθος μπορεί να μετατρέψει μια «εύκολη» αγορά σε ακριβή.

Όταν οι δόσεις καθυστερούν τις αποφάσεις

Οι δόσεις συχνά:

  • καθυστερούν το αίσθημα πληρωμής
  • μειώνουν τη συνειδητοποίηση του κόστους
  • οδηγούν σε αγορές που δεν θα γίνονταν με εφάπαξ πληρωμή

Το πραγματικό κόστος δεν είναι μόνο χρηματικό — είναι και συμπεριφορικό.

Πότε οι δόσεις έχουν νόημα

Όλα τα παραπάνω δεν σημαίνουν ότι δεν πρέπει να αγοράζουμε κάτι με δόσεις. Αντιθέτως, πολλές φορές συνιστούν μεγάλη διευκόλυνση. Αλλά πρέπει να είμαστε προσεκτικοί στο πότε συμφέρουν. Έχουν λογική όταν:

  • πρόκειται για αναγκαία μεγάλη δαπάνη
  • το ποσό δεν πιέζει τον μηνιαίο προϋπολογισμό
  • δεν συνυπάρχουν πολλές άλλες ενεργές δόσεις

Το κλειδί είναι ο έλεγχος, όχι η αποφυγή. Οι δόσεις δεν κοστίζουν περισσότερο μόνο όταν έχουν τόκο. Κοστίζουν περισσότερο όταν απλώνουν το βάρος τόσο ώστε να μην το βλέπουμε καθαρά. Και όταν δεν βλέπουμε το κόστος, είναι πιο εύκολο να το υποτιμήσουμε.