Το πετρέλαιο εκτινάχθηκε σε υψηλό ενός έτους, ενώ τα futures της Wall Street υποχώρησαν απότομα, καθώς η σύγκρουση με το Ιράν επεκτείνεται και οι αγορές επανατιμολογούν τον κίνδυνο. Ο Τζέιμι Ντάιμον, επικεφαλής της JPMorgan, προειδοποίησε για εφησυχασμό των επενδυτών και ανέφερε τον κίνδυνο κυβερνο-επιθέσεων και τρομοκρατικών χτυπημάτων. Ο διακεκριμένος ενεργειακός αναλυτής Άνας Αλάτζι συμφωνεί και προειδοποιεί ότι η πραγματική κρίση μόλις ξεκινά.
Σύμφωνα με τον Αλάτζι, οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές στη Σαουδική Αραβία και στο Κατάρ αλλάζουν ριζικά το τοπίο. Περίπου 14-15 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως προέρχονται από τον Κόλπο. Παρά το γεγονός ότι πριν από τα πλήγματα μετακινήθηκαν μεγάλες ποσότητες εκτός περιοχής, τα αποθέματα επαρκούν μόνο για δύο έως τρεις εβδομάδες, ενώ η Κίνα διαθέτει περίπου δύο μήνες. Ακόμη και αν οι εχθροπραξίες σταματήσουν άμεσα, οι καθυστερήσεις πλοίων που αποφεύγουν τα Στενά του Ορμούζ και οι επανεκκινήσεις παραγωγής θα απαιτήσουν χρόνο.
Ο Αλάτζι τονίζει ότι το μεγαλύτερο ρίσκο δεν είναι το πετρέλαιο, το οποίο αποθηκεύεται σχεδόν παντού, αλλά το LNG. Η Ευρώπη θα αντιμετωπίσει υψηλότερες τιμές, είτε στραφεί στη Ρωσία είτε ανταγωνιστεί την Ασία, όπου τα φορτία καταλήγουν στον υψηλότερο πλειοδότη. Τα ολλανδικά συμβόλαια TTF κατέγραψαν εκρηκτική άνοδο. Επιπλέον, το 33% των παγκοσμίως εμπορεύσιμων λιπασμάτων προέρχεται από τον Κόλπο, και ένα σοκ στα λιπάσματα μπορεί να μετατραπεί σε κρίση τροφίμων μήνες αργότερα.
Ο αναλυτής επισημαίνει ότι η τεχνολογία έχει καταστήσει τις υποδομές πιο ευάλωτες. Με ελάχιστο κόστος, μικρές ομάδες μπορούν να πλήξουν αγωγούς ή αντλιοστάσια, διαταράσσοντας κρίσιμες ροές. Η αποκέντρωση της απειλής δυσκολεύει την άμυνα και αυξάνει τον κίνδυνο παρατεταμένης αποσταθεροποίησης. Στο νέο σκηνικό, οι βιομηχανίες LNG των ΗΠΑ και της Ρωσίας ενδέχεται να ωφεληθούν, ενισχύοντας τη γεωοικονομική αναδιάταξη. Ωστόσο, οι «ακούσιες συνέπειες» πολιτικών επιλογών μπορεί να αποδειχθούν βαρύτερες από τα άμεσα κέρδη.
Το επίκεντρο βρίσκεται στην ενέργεια. Το Brent άγγιξε τα 85 δολάρια, υψηλό 19 μηνών, καταγράφοντας άνοδο άνω του 16% από την Παρασκευή, ενώ το αμερικανικό WTI κινείται στα 76-77 δολάρια. Τα ευρωπαϊκά συμβόλαια φυσικού αερίου (TTF) εκτινάχθηκαν εκ νέου άνω του 30%, μετά το άλμα 39% της Δευτέρας. Τα διυλισμένα προϊόντα ακολουθούν: το ντίζελ στις ΗΠΑ σημειώνει άνοδο 15%, ενώ το ευρωπαϊκό gasoil ενισχύεται έως 16%.
Η ανησυχία για το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, η αποφυγή της θαλάσσιας οδού από δεξαμενόπλοια και η αναστολή παραγωγής LNG από το Κατάρ — που καλύπτει περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς — εντείνουν τους φόβους για παρατεταμένη διαταραχή. Τα κρατικά ομόλογα δέχονται πιέσεις, με τις αποδόσεις του αμερικανικού 10ετούς να κινούνται προς το 4,1%, καθώς οι επενδυτές εκτιμούν ότι οι κεντρικές τράπεζες ίσως χρειαστεί να διατηρήσουν πιο «σφιχτή» στάση. Το δολάριο ενισχύεται σε υψηλό έξι εβδομάδων, ενώ ο χρυσός, παρά τον ρόλο του ως καταφύγιο, υποχωρεί υπό την πίεση του ισχυρού νομίσματος.
Οι αναλυτές δεν αποκλείουν περαιτέρω άνοδο του Brent προς τα 120-150 δολάρια σε ακραίο σενάριο παρατεταμένης σύγκρουσης. Προς το παρόν, οι αγορές προσπαθούν να «δουλέψουν» τα σενάρια ρίσκου, αλλά η μεταβλητότητα δείχνει ότι η αβεβαιότητα μόλις ξεκίνησε.