Η τεχνολογία πάντα διαμόρφωνε τον τρόπο που εργαζόμαστε και συνεχίζει να αλλάζει τα πάντα με την πάροδο του χρόνου. Ωστόσο, η διαφορά σήμερα είναι η ταχύτητα με την οποία εκτελείται αυτή η αλλαγή. Η πρόοδος στον τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) επιταχύνει τις εξελίξεις στον κόσμο της εργασίας με ρυθμούς που οι περισσότεροι οργανισμοί και μεμονωμένα άτομα δυσκολεύονται να αντιληφθούν.
Τα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων συχνά εστιάζουν στην απειλή της κατάργησης εργασιακών θέσεων και στην ανησυχία ότι οι νεότερες γενιές θα δυσκολευτούν να εισέλθουν στην αγορά εργασίας. Πολύ λιγότερη προσοχή δίνεται όμως στην απίστευτη ευκαιρία που παρουσιάζεται για πρόοδο. Δραστηριοποιούμαι στον επιχειρηματικό στίβο εδώ και πέντε δεκαετίες, εκ των οποίων οι μισές κύλησαν σε έναν αναλογικό κόσμο. Θυμάμαι την έλευση του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου πριν από 20 χρόνια. Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι εταιρείες που υπήρξαν επιφυλακτικές και παρέμειναν προσκολλημένες στο παλιό και το οικείο, δεν επιβίωσαν της μετάβασης. Η πρόοδος τις ξεπέρασε.
Σήμερα, βρισκόμαστε σε μια παρόμοια, κρίσιμη κατάσταση. Η ΤΝ ενισχύει ήδη την παραγωγικότητα, ανοίγει νέους επαγγελματικούς ορίζοντες και αμφισβητεί το καθεστώς. Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν σηματοδοτεί το τέλος της εργασίας, αλλά την απαρχή μιας καλύτερης εργασίας. Όλο και συχνότερα, οι νεότεροι εργαζόμενοι διδάσκουν στους παλαιότερους συναδέλφους τους πώς να χρησιμοποιούν τα εργαλεία ΤΝ. Πρόσφατη έρευνα της International Workplace Group (IWG) δείχνει ότι οι εργαζόμενοι της Gen Z διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην προώθηση της υιοθέτησης της ΤΝ στο εργασιακό περιβάλλον.
Σχεδόν τα δύο τρίτα αυτών προσφέρουν από πρακτική καθοδήγηση έως χρήσιμες συμβουλές που ενσωματώνουν την ΤΝ στην καθημερινή ροή εργασίας. Αυτή η αντιστροφή των ρόλων στο mentoring επιφέρει ουσιαστικά οφέλη στην παραγωγικότητα και τη συνεργασία. Ωστόσο, παρά την πρόοδο αυτή, υποβόσκει η ανησυχία. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, περισσότερα από τα μισά στελέχη επιχειρήσεων αναμένουν ότι η ΤΝ θα εξαλείψει θέσεις εργασίας. Μάλιστα, φαίνεται να εντείνεται ο φόβος ότι οι θέσεις χωρίς απαιτούμενη προϋπηρεσία ενδέχεται να αυτοματοποιηθούν, γεγονός που θα μπορούσε να περιορίσει τις ευκαιρίες επαγγελματικής εξέλιξης των νέων ανθρώπων προς ανώτερες θέσεις.
Παρότι αυτή η πραγματικότητα προκαλεί νευρικότητα σε ορισμένους, ζούμε σε έναν κόσμο όπου η ΤΝ δημιουργεί πληθώρα νέων ρόλων και ευκαιριών. Η εκπαίδευση που υποστηρίζεται από την ΤΝ επιταχύνει τη μάθηση με τρόπους που δεν έχουμε ξαναδεί, είτε στην τάξη, είτε στα πανεπιστήμια, είτε στον χώρο εργασίας. Αυτό επιτρέπει στους νέους να εξελίσσονται πολύ ταχύτερα από τις προηγούμενες γενιές. Οι ισορροπίες στην αγορά εργασίας θα αλλάξουν και, παρόλο που ενδέχεται να υπάρξει περιορισμένη μείωση της απασχόλησης, στην πραγματικότητα θα αναδιαμορφωθούν οι θέσεις εργασίας.
Οι νέοι οφείλουν να είναι πολύ πιο προσεκτικοί στο πώς και πότε θα εισέλθουν στην αγορά εργασίας, εφόσον σκοπεύουν να ενταχθούν σε αυτήν σε ένα, δύο, τρία ή πέντε χρόνια. Για να κατανοήσουμε τι συμβαίνει σήμερα, αξίζει να επιστρέψουμε στο παρελθόν. Στις αρχές της δεκαετίας του 1970, η Intel κυκλοφόρησε το 4004, τον πρώτο εμπορικό μικροεπεξεργαστή στον κόσμο. Λίγο αργότερα, ο συνιδρυτής της Intel, Gordon Moore, παρατήρησε ότι ο αριθμός των τρανζίστορ ενός πυκνού ολοκληρωμένου κυκλώματος φαινόταν να διπλασιάζεται περίπου κάθε δύο χρόνια. Ο Moore δεν σκόπευε να το χρησιμοποιήσει ως διαφημιστικό σλόγκαν, αλλά ανέδειξε κάτι ουσιώδες: η πρόοδος δεν ήταν γραμμική, αλλά εκθετική.
Η διαπίστωση αυτή καθιερώθηκε ως Νόμος του Moore. Το μήνυμα ήταν απλό, αλλά ισχυρό: σε διάστημα δύο ετών δεν επέρχεται μια μικρή αναβάθμιση, αλλά μια δραματική επιτάχυνση της προόδου. Εδώ εντοπίζεται το σφάλμα που κάνουμε σήμερα με την Τεχνητή Νοημοσύνη. Την αντιμετωπίζουμε ως ένα εργαλείο περιορισμένης αποτελεσματικότητας, ενώ στην πραγματικότητα εντάσσεται σε μια εκθετική καμπύλη εξέλιξης. Πρόκειται για τη σημαντικότερη μεταβολή που έχω δει από τότε που ίδρυσα τη Regus το 1989. Η εκθετική αυτή αλλαγή δεν αναδιαμορφώνει απλώς τις θέσεις εργασίας, αλλά μεταβάλλει τον ίδιο ρυθμό λειτουργίας των επιχειρήσεων.
Κάτι ανάλογο είχα διαπιστώσει και με την έλευση του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Αξιόλογες επιχειρήσεις επέμεναν ότι δεν θα το υιοθετούσαν, εκφράζοντας δυσπιστία και επικαλούμενες τη μακρόχρονη λειτουργία της παραδοσιακής ταχυδρομικής υπηρεσίας. Ωστόσο, το email ήταν πρόοδος. Όταν, σε συνδυασμό με τα smartphones και το διαδίκτυο, αξιοποιήθηκε με τον σωστό τρόπο, δεν επιβράδυνε τη δραστηριότητα των επιχειρήσεων, αλλά την επιτάχυνε θεαματικά. Το ίδιο πρόκειται να συμβεί και με την ΤΝ.
Συχνά διατυπώνεται η υπόθεση ότι οι επιχειρήσεις θα συνεχίσουν να λειτουργούν με τον ίδιο ρυθμό, απλώς με λιγότερο ανθρώπινο δυναμικό. Η εκτίμηση αυτή όμως είναι εσφαλμένη. Όταν η παραγωγικότητα ενός ατόμου μπορεί να πολλαπλασιαστεί σε ημερήσια βάση, οι οργανισμοί δεν παραμένουν στάσιμοι, αλλά επεκτείνουν το πεδίο των δυνατοτήτων τους. Οι θέσεις εργασίας αναπόφευκτα θα μεταβληθούν. Σε ορισμένους τομείς ενδέχεται να είναι λιγότερες, όμως θα διαφοροποιηθεί και ο τρόπος ένταξης στην αγορά εργασίας. Ωστόσο, οι τεχνολογικές μεταβολές ιστορικά δεν περιορίστηκαν ποτέ την οικονομική δραστηριότητα, αλλά την αναδιαμόρφωσαν.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη ανατρέπει τα δεδομένα στην εκπαίδευση. Δεν αποτελεί ένα απλό εργαλείο, αλλά έναν ισχυρό επιταχυντή που διευκολύνει τη μάθηση, ξεπερνώντας τη χρονοβόρα παραδοσιακή μέθοδο της εμπειρικής τριβής. Η εκπαίδευση που υποστηρίζεται από την ΤΝ επιτρέπει την ταχύτερη ανάπτυξη δεξιοτήτων, ξεκινώντας από τη σχολική αίθουσα, πολύ πριν από την είσοδο στην αγορά εργασίας. Με την αυτοματοποίηση επαναλαμβανόμενων και χρονοβόρων διαδικασιών και την αύξηση της αποδοτικότητας, η ΤΝ προσφέρει πολύτιμο χρόνο και ενέργεια, επιτρέποντας στους ανθρώπους να επικεντρωθούν σε όσα υπερέχουν: στη δημιουργική σκέψη, στην επίλυση προβλημάτων και στην παραγωγή καινοτόμων ιδεών.
Στον κόσμο της ΤΝ, όσοι παίρνουν πρωτοβουλίες ξεχωρίζουν. Ένα από τα χαρακτηριστικά που αναζητώ στα ταλέντα είναι η ικανότητά τους να αξιοποιούν αποτελεσματικά την ΤΝ, αναγνωρίζοντας πώς μπορεί να ενισχύσει καθοριστικά τις δυνατότητες μιας επιχείρησης. Οι άνθρωποι που έχουν ήδη ενεργή συνδρομή σε εργαλεία ΤΝ και επενδύουν χρόνο για να μάθουν πώς να τα αξιοποιούν αποκτούν σαφές ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Μπορούν να φέρουν νέες δεξιότητες, ενέργεια και καινοτομία σε ταχέως αναπτυσσόμενες επιχειρήσεις, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην περαιτέρω ενίσχυση της παραγωγικότητας και της ανάπτυξης.
Οι νέοι οφείλουν να σκεφτούν μακροπρόθεσμα και να αναρωτηθούν: «Πού θα αποκτήσω την καλύτερη επαγγελματική εμπειρία σε αυτό το νέο περιβάλλον;» «Διαθέτω τις δεξιότητες που θα αναζητούν οι μελλοντικές εταιρείες;». Στο παρελθόν, οι φιλόδοξοι εργαζόμενοι μάθαιναν προγραμματισμό τα βράδια ή αποκτούσαν επιπλέον προσόντα παράλληλα με τη δουλειά τους. Αυτή η νοοτροπία είναι πιο αναγκαία από ποτέ. Δεν αρκεί η αποκλειστική εξάρτηση από το σχολείο ή το πανεπιστήμιο για την απαραίτητη προετοιμασία. Αναζητήστε μια λέσχη ΤΝ. Ενταχθείτε σε μια κοινότητα. Εκπαιδευτείτε συστηματικά στα νέα εργαλεία που μετασχηματίζουν τους κλάδους. Αναλάβετε οι ίδιοι την ευθύνη της προσωπικής και επαγγελματικής σας εξέλιξης.
Κάθε τεχνολογική εξέλιξη στην πορεία της ιστορίας ακολουθεί το ίδιο μοτίβο: πολλοί προσκολλώνται σε όσα γνωρίζουν, ενώ μια μικρότερη ομάδα προσαρμόζεται νωρίς και αποκομίζει τα οφέλη. Εκείνο που διαφοροποιεί τη σημερινή συγκυρία είναι η ταχύτητα των επιχειρήσεων, ο ρυθμός της οποίας αυξάνεται περισσότερο από ποτέ άλλοτε. Η ΤΝ, όπως τα πρώτα τσιπ της Intel, αποτελεί τεχνολογία θεμελιώδους σημασίας, μια τεχνολογία που εξελίσσεται σωρευτικά και αναδιαμορφώνει κάθε σύστημα που χτίζεται πάνω της. Δεν είναι μια μακρινή πιθανότητα ούτε μια παροδική τάση. Αποτελεί ήδη τον καταλύτη της κλιμάκωσης και ενίσχυσης του ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος.
Όσοι επιλέξουν να ασχοληθούν ενεργά, να μάθουν και να πειραματιστούν με την ΤΝ από σήμερα, θα διαπιστώσουν ότι οι ευκαιρίες διευρύνονται αντί να συρρικνώνονται. Η ιστορική εμπειρία είναι σαφής: σε περιόδους εκθετικής μεταβολής, εκείνοι που κινούνται πρώτοι κερδίζουν τα περισσότερα.