Μια άστοχη κίνηση 8 ευρωπαϊκών κρατών (Δανία, Νορβηγία, Σουηδία, Γαλλία, Γερμανία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ολλανδία και Φινλανδία) να στείλουν μια μικρή ομάδα στρατιωτών στη Γροιλανδία προκάλεσε, σύμφωνα με τον πρόεδρο Τραμπ, την επιβολή δασμών σε αυτές τις χώρες. Ειδικά για τη Γαλλία, που αντέδρασε φραστικά, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι θα επιβάλει δασμούς 200% στα γαλλικά κρασιά και σαμπάνιες, κυρίως γιατί ο Εμανουέλ Μακρόν αρνήθηκε να ενταχθεί στην πρωτοβουλία του Τραμπ για τη συγκρότηση του «Συμβουλίου Ειρήνης», που αποσκοπεί στην επίλυση παγκόσμιων συγκρούσεων. Ερωτηθείς από δημοσιογράφο σχετικά με τη δήλωση του Μακρόν, ο Τραμπ απάντησε: «Το είπε αυτό; Λοιπόν, κανείς δεν τον θέλει επειδή θα αποχωρήσει πολύ σύντομα».
Ο Αμερικανός πρόεδρος επιτίθεται χωρίς περιορισμό στους περισσότερους από τους σημερινούς Ευρωπαίους ηγέτες, επειδή επιθυμεί μια διαφορετική Ευρώπη. Ωστόσο, η επιστροφή της πολιτικής των τιμωρητικών δασμών κατά της Ευρώπης δεν είναι τυχαία: το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) δημοσίευσε πρόσφατα την αναθεωρημένη έκθεσή του για τις παγκόσμιες οικονομικές προοπτικές. Οι προοπτικές για τα επόμενα δύο χρόνια θυμίζουν την εικόνα ενός σχοινοβάτη που περπατάει σε τεντωμένο σχοινί, με αντίθετους ανέμους, και είναι δύσκολο να κρατηθεί από οτιδήποτε για να διατηρήσει την ισορροπία του.
Το ΔΝΤ προβλέπει παγκόσμια ανάπτυξη 3,3% το 2026 και 3,2% το 2027, ρυθμοί παρόμοιοι με το εκτιμώμενο 3,3% το 2025, αλλά ο τίτλος της Έκθεσης προειδοποιεί: «Σταθερή ανάπτυξη, αλλά εν μέσω αποκλινουσών δυνάμεων». «Τα σοβαρά εμπόδια από τις μεταβαλλόμενες εμπορικές πολιτικές», αναφέρει η έκθεση, «αντισταθμίζονται από τους αντίθετους ανέμους από τις αυξανόμενες επενδύσεις που σχετίζονται με την τεχνολογία και την τεχνητή νοημοσύνη σε μεγαλύτερο βαθμό στη Βόρεια Αμερική και την Ασία από ό,τι σε άλλες περιοχές».
Το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι οι επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης θεωρούνται περισσότερο ως κίνδυνος για τη σταθερότητα των χρηματοπιστωτικών αγορών παρά ως ευκαιρία για την ενίσχυση της παραγωγικότητας των επιχειρήσεων. Οι κυβερνητικές πολιτικές, ιδίως στις Ηνωμένες Πολιτείες, θεωρούνται επίσης επικίνδυνες: «Τα μεγαλύτερα δημοσιονομικά ελλείμματα και το υψηλό δημόσιο χρέος», αναφέρει η έκθεση, «θα μπορούσαν να ασκήσουν πίεση στα μακροπρόθεσμα επιτόκια και, με τη σειρά τους, στις ευρύτερες οικονομικές συνθήκες».
Όπως λένε παράγοντες της αγοράς, «τα όποια θετικά στοιχεία που αφορούν το μέλλον, μοιάζουν περισσότερο με ελπίδες παρά με πραγματικές δυνατότητες. Γίνεται λόγος για πιθανή παρατεταμένη χαλάρωση των εμπορικών εντάσεων, αλλά η στάση του προέδρου Τραμπ φαίνεται να τείνει περισσότερο να απειλεί με νέους δασμούς παρά να δημιουργεί εποικοδομητικές σχέσεις».
Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι ο Τραμπ έχει να επιλύσει και τη σύγκρουσή του με τον απερχόμενο πρόεδρο της Fed, Τζερόμ Πάουελ, σχετικά με τη χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής. «Ο διάδοχος του Πάουελ στην ηγεσία της Fed είναι απίθανο να διατηρήσει την αυστηρότητα στη νομισματική πολιτική, που βοήθησε μέχρι τώρα στην αναχαίτιση της απότομης αύξησης του πληθωρισμού τα τελευταία χρόνια», εξηγούν παράγοντες της αγοράς.
Για να κάμψει τις αντιδράσεις των τραπεζιτών και να οπλίσει την Fed για να χαλαρώσει την νομισματική πολιτική στις ΗΠΑ, ο Τραμπ προσπαθεί να δείξει ότι με τα έσοδα από τους δασμούς θα αντισταθμίσει τις απώλειες από τη μείωση των επιτοκίων της Fed. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Τραμπ χρησιμοποίησε το «δασμολογικό όπλο» του λίγο πριν τη συνεδρίαση της επιτροπής FOMC της Fed.
Την ίδια ώρα, ενώ η Wall Street κινδυνεύει να νιώσει τις επιπτώσεις του νέου πολέμου δασμών, η Fed προσφέρει μια ασπίδα ρευστότητας. Τις επόμενες τρεις εβδομάδες, η Fed θα παρέχει 55,36 τρισεκατομμύρια δολάρια σε ρευστότητα μέσω συστηματικών αγορών κρατικών ομολόγων. Ο επικεφαλής στρατηγικός αναλυτής της Bank of America, Μάικλ Χάρτνετ, δήλωσε ότι «η Fed και ο Τραμπ πρόκειται να προσθέσουν 0,6 τρισεκατομμύρια δολάρια νέας ρευστότητας QE το 2026 μέσω κρατικών εντόκων γραμματίων και επανεπενδύσεων».
Ειδικά για τις αγορές, να θυμίσουμε το προηγούμενο από τους δασμούς 100% που είχε επιβάλει ο Τραμπ στον κινεζικό κλάδο της τεχνολογίας. Δύο εβδομάδες αργότερα, ο δείκτης Standard & Poor’s 500 είχε αυξήσει την κεφαλαιοποίησή του κατά 3 τρισεκατομμύρια δολάρια. «Το εγχειρίδιο των δασμών φαίνεται να είναι σίγουρο για όσους αναζητούν μια ασφαλή θέση και ένα ανοδικό σήμα, καθώς ο χρυσός και το ασήμι καταγράφουν νέα ρεκόρ, με τις τιμές τους να ανεβαίνουν στα 4.700 και 94 δολάρια την ουγκιά αντίστοιχα, λόγω του εκτεταμένου γεωπολιτικού χάους», εξηγούν παράγοντες της αγοράς.
Η Ευρώπη δεν φαίνεται να καταλαβαίνει σε τι μπλέκει. Η κίνηση να στείλει έναν μικρό αριθμό στρατιωτών στη Γροιλανδία δεν έριξε απλά λάδι στη φωτιά, αλλά έπαιξε το παιχνίδι του Αμερικανού προέδρου, με αποτέλεσμα η ΕΕ τώρα να βρίσκεται σε μια κρίσιμη καμπή. Ο πρόεδρος Μακρόν πυροδοτεί εντάσεις δηλώνοντας ότι πρέπει να ενεργοποιηθούν οι ρήτρες εμπορικής προστασίας και να αποκοπούν πολλές αμερικανικές εταιρείες από τις συναλλαγές με την Ευρώπη. Άλλες ευρωπαϊκές χώρες, με πρώτη τη Γερμανία, είναι πιο επιφυλακτικές.
Αυτή η κρίση καταδεικνύει ότι ο Τραμπ θέλει μια πολύ διαφορετική ΕΕ και ότι θα κάνει τα πάντα για να αλλάξει την παγκόσμια τάξη πραγμάτων και να ενισχύσει τις ΗΠΑ οικονομικά.