Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου εισέρχεται σε «ζώνη κινδύνου», καθώς το ερώτημα αν ο κόσμος οδεύει προς πραγματική έλλειψη τίθεται πλέον με όρους επείγοντος, εν μέσω του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Ανάλυση της Goldman Sachs προσπαθεί να δώσει απαντήσεις, εξετάζοντας τρεις κρίσιμους δείκτες: τα επίπεδα προσφοράς, τη συμπεριφορά των τιμών και τα σημάδια από την πραγματική οικονομία.
Κατάρρευση εισαγωγών – το πρώτο «καμπανάκι»
Στην Ασία, η εικόνα είναι ήδη ανησυχητική. Οι εισαγωγές πετρελαίου μειώθηκαν κατά περίπου 9 εκατ. βαρέλια ημερησίως έως τα τέλη Μαρτίου, αποτυπώνοντας το σοκ στην προσφορά, ιδιαίτερα μετά τις αναταράξεις στον Περσικό Κόλπο. Η καθυστέρηση στις μεταφορές σημαίνει ότι το πραγματικό έλλειμμα αρχίζει να γίνεται αισθητό με χρονική υστέρηση, εντείνοντας την πίεση στις αγορές.
Εκρηκτικές τιμές – έως και +150%
Η δεύτερη ένδειξη προέρχεται από τις τιμές. Προϊόντα διύλισης, όπως το ντίζελ, έχουν καταγράψει άλματα έως και 150%, όχι μόνο λόγω έλλειψης, αλλά και εξαιτίας του ανταγωνισμού μεταξύ πλουσιότερων χωρών για την εξασφάλιση προμηθειών. Η μάχη για καύσιμα εντείνει τις στρεβλώσεις, οδηγώντας σε έναν φαύλο κύκλο ανόδου τιμών και περιορισμένης διαθεσιμότητας.
Η πραγματική οικονομία «φωνάζει»
Το τρίτο και πιο ανησυχητικό σήμα προέρχεται από την καθημερινότητα των οικονομιών. Οι Φιλιππίνες κήρυξαν κατάσταση έκτακτης ανάγκης στα καύσιμα, η Νότια Κορέα περιορίζει τη χρήση οχημάτων στον δημόσιο τομέα, ενώ στην Αυστραλία πρατήρια ξεμένουν από βενζίνη. Αυτές οι ενδείξεις δείχνουν ότι η κρίση δεν είναι πλέον θεωρητική ή χρηματιστηριακή – έχει περάσει στην πραγματική οικονομία.
Στην Ευρώπη, η ενεργειακή κρίση που πυροδοτεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει ήδη ενεργοποιήσει σενάρια έκτακτης ανάγκης, με την Κομισιόν και τα κράτη-μέλη να προετοιμάζονται για τα πιο ακραία μέτρα. Στο τραπέζι βρίσκεται η επιβολή δελτίου καυσίμων, σε περίπτωση που κηρυχθεί «Ενωσιακός Συναγερμός» λόγω ανεπαρκών αποθεμάτων. Σε ένα τέτοιο σενάριο, προτεραιότητα θα δοθεί σε κρίσιμες υπηρεσίες, ενώ η κατανάλωση για ιδιώτες και επιχειρήσεις θα περιοριστεί δραστικά.
Παράλληλα, κυβερνήσεις επανενεργοποιούν σχέδια εξοικονόμησης, που περιλαμβάνουν περιορισμούς μετακινήσεων και υποχρεωτικές περικοπές στην ενέργεια για βιομηχανίες, ώστε να διασφαλιστεί η επάρκεια για νοικοκυριά. Σε επίπεδο Ε.Ε., εξετάζονται νέα αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου, καθώς και παρεμβάσεις στην αγορά, όπως φορολόγηση των υπερκερδών των ενεργειακών εταιρειών για τη στήριξη των καταναλωτών.
Η πιο σκοτεινή εκτίμηση: «Η χειρότερη κρίση πετρελαίου στην ιστορία»
Η Goldman Sachs προειδοποιεί ότι ο κόσμος βρίσκεται αντιμέτωπος με τη «χειρότερη κρίση πετρελαίου στην ιστορία», ως αποτέλεσμα της σχεδόν πλήρους διακοπής των εξαγωγών υδρογονανθράκων από τα κράτη του Κόλπου. Η εκτίμηση αυτή συνιστά σαφή κλιμάκωση σε σχέση με τις προηγούμενες αναλύσεις.
«Βόμβα» έλλειψης – και με χρονική υστέρηση
Η Goldman Sachs προειδοποιεί ότι μια παγκόσμια έλλειψη πετρελαίου βρίσκεται προ των πυλών, καθώς τα αποθέματα μειώνονται και οι ροές από τον Περσικό Κόλπο έχουν περιοριστεί σε ελάχιστα επίπεδα. Αναλυτές της JPMorgan Chase περιγράφουν την κατάσταση ως «ωρολογιακή βόμβα», εκτιμώντας ότι η φυσική έλλειψη πετρελαίου θα αρχίσει να εκδηλώνεται διαδοχικά μέσα στον Απρίλιο, ξεκινώντας από την Ασία και εξαπλούμενη προς την Ευρώπη και τις ΗΠΑ.
Οριακά αποθέματα – μεγάλες ανισορροπίες
Τα στοιχεία δείχνουν πόσο περιορισμένα είναι τα περιθώρια. Οι μεγάλες οικονομίες διαθέτουν κατά μέσο όρο περίπου 40 ημέρες αποθεμάτων αργού πετρελαίου, με σημαντικές αποκλίσεις. Το Ηνωμένο Βασίλειο χαρακτηρίζεται «ιδιαίτερα εκτεθειμένο», με μόλις 14 ημέρες αποθεμάτων, ενώ η Ινδία διαθέτει περίπου 20 ημέρες.
Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στην ενέργεια. Σύμφωνα με αναφορές, η έλλειψη λιπασμάτων απειλεί να μειώσει την αγροτική παραγωγή το φθινόπωρο, αυξάνοντας τον κίνδυνο επισιτιστικής κρίσης για εκατομμύρια ανθρώπους. Το συμπέρασμα των αναλυτών είναι σαφές: η κρίση δεν έχει ακόμη κορυφωθεί — και τα χειρότερα ενδέχεται να βρίσκονται μπροστά.