Από το 2026, οι Ευρωπαίοι πολίτες θα χρειαστεί να πληρώνουν περισσότερα για τα δέματα που παραλαμβάνουν από αγορές μέσω πλατφορμών τρίτων χωρών, κυρίως από την Κίνα. Οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ecofin) συμφώνησαν να αρχίσουν να επιβάλλονται τελωνειακοί δασμοί και στα δέματα αξίας κάτω των 150 ευρώ. Αυτή η απόφαση είναι προσωρινή μέχρι να τεθεί σε πλήρη λειτουργία ο κόμβος δεδομένων τελωνείων το 2028.

Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Οικονομίας και Παραγωγικότητας, Βάλντις Ντομπρόβσκις, δήλωσε ότι η επιβολή τελωνειακών δασμών σε τέτοιες αποστολές είναι ένα σημαντικό βήμα για την εξασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και την ενίσχυση της Τελωνειακής Ένωσης.

Οι λεπτομέρειες για την εφαρμογή αυτής της πολιτικής θα καθοριστούν τις επόμενες εβδομάδες, με βασικό στόχο την αντιμετώπιση της «μαζικής» εισροής μικρών δεμάτων από την Κίνα, τα οποία προς το παρόν δεν υπόκεινται σε τελωνειακούς δασμούς κατά την είσοδό τους στην Ε.Ε. Αυτό το φαινόμενο έχει οδηγήσει σε αθέμιτο ανταγωνισμό για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και εγείρει περιβαλλοντικές ανησυχίες.

Ως μακροπρόθεσμο μέτρο, οι υπουργοί Οικονομικών της Ε.Ε. συμφώνησαν να καταργήσουν τον κανόνα που επιτρέπει την εισαγωγή αγαθών αξίας κάτω των 150 ευρώ χωρίς την καταβολή τελωνειακών δασμών. Με την αλλαγή αυτή, οι δασμοί θα εφαρμόζονται σε όλα τα αγαθά που εισέρχονται στην Ε.Ε. από 1 ευρώ, ευθυγραμμίζοντας το σύστημα με τους ισχύοντες κανόνες για τον ΦΠΑ στις εισαγωγές αγαθών.

Ο νέος κανόνας θα τεθεί σε εφαρμογή όταν λειτουργήσει ο “Κόμβος Δεδομένων Τελωνείων της Ε.Ε.”, η προτεινόμενη κεντρική πλατφόρμα της Ε.Ε. για την επικοινωνία με τις τελωνειακές αρχές και την ενίσχυση των ελέγχων, κάτι που αναμένεται το 2028. Η λειτουργία του κόμβου θα επιτρέπει τον υπολογισμό και την κοινοποίηση των τελωνειακών οφειλών ανά αντικείμενο, δίνοντας τη δυνατότητα στις τελωνειακές αρχές των κρατών-μελών να εφαρμόζουν πλήρως το τελωνειακό καθεστώς και στα μικρά δέματα που εισέρχονται στην Ένωση.

Οι βασικοί λόγοι για την αλλαγή πολιτικής περιλαμβάνουν:

  • Αθέμιτος ανταγωνισμός: Οι ευρωπαίοι πωλητές πληρώνουν τελωνειακούς δασμούς, ενώ πολλοί εκτός Ε.Ε. αποφεύγουν να το κάνουν για φθηνά δέματα.
  • Υποτιμολόγηση: Εκτιμάται ότι έως και 65% των μικρών δεμάτων δηλώνονται με χαμηλότερη αξία ώστε να αποφύγουν τους δασμούς.
  • Περιβαλλοντικός αντίκτυπος: Οι επιχειρήσεις εκτός Ε.Ε. συχνά χωρίζουν αποστολές σε πολλά μικρά πακέτα για να μείνουν κάτω από το όριο, αυξάνοντας τα απόβλητα και τις εκπομπές.
  • Ανισορροπία στην αγορά: Το 91% των ηλεκτρονικών αποστολών στην Ε.Ε., αξίας κάτω των 150 ευρώ, προήλθε από την Κίνα το 2024.

Επιπλέον, οι ΗΠΑ έχουν ήδη προχωρήσει στην κατάργηση του κανόνα de minimis, δηλαδή της απαλλαγής από δασμούς και φόρους για εισαγωγές προϊόντων από Κίνα και Χονγκ Κονγκ αξίας κάτω των 800 ευρώ.

Στην Ελλάδα, ο εκτιμώμενος τζίρος από τα εισερχόμενα μικροδέματα με μέση αξία 25 ευρώ ανήλθε σε 627 εκατ. ευρώ το προηγούμενο έτος, καταλαμβάνοντας το 20,9% της ελληνικής αγοράς ηλεκτρονικού εμπορίου, που εκτιμάται στα 3 δισεκατομμύρια ευρώ. Η Ελλάδα βρέθηκε μεταξύ των κορυφαίων αγορών για τις TEMU και SHEIN, με τον μέσο όρο μηνιαίων χρηστών να φτάνει τα 2,7 εκατομμύρια το πρώτο εξάμηνο του 2025.

Η εκτιμώμενη δημοσιονομική απώλεια από μη επιβληθέντες τελωνειακούς δασμούς στις αποστολές των πλατφορμών TEMU και SHEIN υπολογίζεται σε 200 εκατ. ευρώ. Η ενδεχόμενη μεταβίβαση δεδομένων σε τρίτες χώρες από τις πλατφόρμες, χωρίς επαρκείς εγγυήσεις ασφαλείας, εγείρει ανησυχίες σχετικά με τη χρήση των δεδομένων για προσαρμοσμένη τιμολόγηση ή μεταπώληση σε τρίτους διαφημιστές, γεγονός που θα μπορούσε να απειλήσει τα δικαιώματα ιδιωτικότητας των πολιτών της Ε.Ε.