Για δεκαετίες, η διεθνής αγορά πετρελαίου ήταν χωρισμένη σε δύο κόσμους: τη «λευκή» αγορά, όπου το πετρέλαιο διακινούνταν νόμιμα και διαφανώς, και τη «γκρίζα», όπου οι ροές υπό καθεστώς κυρώσεων κατέληγαν από χώρες όπως η Βενεζουέλα, η Ρωσία και το Ιράν. Οι αγοραστές της γκρίζας αγοράς επωφελούνταν από σημαντικές εκπτώσεις, χωρίς να αντιμετωπίζουν υψηλό ρίσκο. Ωστόσο, αυτό το τοπίο φαίνεται να αλλάζει λόγω των πολιτικών του προεδρου Τραμπ.
Κίνα: Χάνεται το ιρανικό discount
Πολλοί υποστηρίζουν ότι ένας από τους βασικούς στόχους των αμερικανικών επιθέσεων στο Ιράν είναι η οικονομία της Κίνας. Για χρόνια, το Πεκίνο αξιοποίησε το φθηνό πετρέλαιο από το Ιράν και τη Βενεζουέλα, το οποίο διακινούνταν εκτός επίσημων καναλιών, με μεγάλες εκπτώσεις. Πέρυσι, σχεδόν όλο το εξαγόμενο πετρέλαιο του Ιράν και περισσότερο από το μισό της Βενεζουέλας κατέληξε στην Κίνα, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 17% των συνολικών αγορών πετρελαίου της χώρας. Με το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και την ανατροπή του Μαδούρο, η εικόνα αλλάζει ριζικά, αυξάνοντας το ενεργειακό κόστος της Κίνας σε μια περίοδο επιβράδυνσης της οικονομίας της.
Κούβα: Χωρίς τη «σωσίβια λέμβο» της Βενεζουέλας
Η Κούβα εξαρτιόταν σε μεγάλο βαθμό από το πετρέλαιο της Βενεζουέλας, το οποίο λάμβανε με ευνοϊκούς όρους. Η απώλεια αυτών των προμηθειών μετά την πτώση του Μαδούρο έχει οδηγήσει σε κρίσιμες ελλείψεις καυσίμων, μπλακάουτ και βαθιά οικονομική ασφυξία. Η κυβέρνηση αναγκάστηκε να περιορίσει τις ώρες λειτουργίας δημόσιων υπηρεσιών και σχολείων, με πολλές περιοχές να μην έχουν λεωφορεία ή τρένα. Τα Ηνωμένα Έθνη προειδοποιούν για «ανθρωπιστική κατάρρευση» στο νησί, καθώς η έλλειψη καυσίμων και ηλεκτρικού ρεύματος καθιστά αδύνατη την ψύξη τροφίμων και την προμήθεια φαρμάκων.
Ινδία: Ανεβαίνει ο λογαριασμός της ενέργειας
Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η Ινδία αναδείχθηκε σε έναν από τους καλύτερους πελάτες του Κρεμλίνου, γινόμενη ο δεύτερος μεγαλύτερος αγοραστής ρωσικού πετρελαίου μετά την Κίνα. Υπό την απειλή των δασμών του Τραμπ, η κυβέρνηση Μόντι δεσμεύτηκε να αλλάξει πολιτική. Στις 6 Φεβρουαρίου, ο Τραμπ μείωσε τους δασμούς στις ινδικές εισαγωγές από 50% σε 25%, καταργώντας τους τιμωρητικούς δασμούς που είχε επιβάλει. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, η Ινδία μείωσε σημαντικά τις εισαγωγές ρωσικού πετρελαίου, προμηθευόμενη περισσότερο από τις χώρες του Κόλπου και τις ΗΠΑ. Το μερίδιο της Ρωσίας στις εισαγωγές πετρελαίου της Ινδίας μειώθηκε σε λιγότερο από 20% για πρώτη φορά από τον Μάιο του 2022, κάτι που ήδη κοστίζει στην Ινδία.
Πώς θα μπορούσαν να πέσουν οι τιμές του πετρελαίου
Η στρατηγική εξάλειψης των φθηνών προμηθειών εγείρει το ερώτημα για το μέλλον της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου. Αν οι μεγάλες ποσότητες πετρελαίου από το Ιράν και τη Βενεζουέλα επιστρέψουν στην κανονική αγορά, αυτό θα σήμαινε μια δομική αύξηση της παγκόσμιας προσφοράς, οδηγώντας σε καθοδικές τιμές. Η επανένταξη αυτών των ποσοτήτων θα περιορίσει τις στρεβλώσεις και θα μειώσει τα μεταφορικά και ασφαλιστικά κόστη, καθιστώντας το πετρέλαιο φθηνότερο σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα.
«Ανάσα» για την Ευρώπη
Αυτή η εξέλιξη θα μπορούσε να αλλάξει τις ισορροπίες στην παγκόσμια παραγωγή. Χώρες όπως η Κίνα και η Ινδία, που αξιοποίησαν εκπτώσεις σε ιρανικό, ρωσικό ή βενεζουελάνικο πετρέλαιο, θα χάσουν το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της φθηνότερης ενέργειας. Αυτό θα μπορούσε να λειτουργήσει ευνοϊκά για την Ευρώπη, η οποία πλήττεται από το υψηλό ενεργειακό κόστος, ανακουφίζοντας ενεργοβόρους κλάδους της οικονομίας της και βελτιώνοντας την ανταγωνιστικότητά τους.