Η αναζήτηση της βέλτιστης συνταγής για τη σύνθεση πολιτικής και οικονομίας συνεχίζεται από τις ΗΠΑ, την Κομισιόν και άλλους εμπλεκόμενους στο εγχείρημα του Κάθετου Διαδρόμου. Τα μέχρι τώρα δεδομένα επιβεβαιώνουν την ανάγκη για πιο δομικές παρεμβάσεις. Ο Κάθετος Διάδρομος εντάσσεται σε ένα ευρύτερο σχέδιο εναλλακτικών οδεύσεων προς την Ουκρανία, με την Κομισιόν να έχει αποφασίσει την απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο μέχρι το φθινόπωρο του 2027. Παρά την πολιτική στήριξη, οι αγορές ενέργειας, και ειδικότερα η αγορά φυσικού αερίου, δείχνουν να αποδοκιμάζουν την επιλογή αυτή, δημιουργώντας ένα κλίμα αβεβαιότητας που τροφοδοτείται από γεωπολιτικές αναταράξεις.
Αυτές οι συνθήκες καθορίζουν την ατζέντα της επικείμενης συνάντησης στις 24 Φεβρουαρίου στον Λευκό Οίκο, όπου οι υψηλόβαθμοι πολιτικοί αξιωματούχοι θα συζητήσουν την ανάγκη για μακροχρόνια συμβόλαια και την επίλυση ρυθμιστικών εκκρεμοτήτων. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στην οικονομική στήριξη από την Κομισιόν, παρά τις αντίθετες προβλέψεις του ευρωπαϊκού πλαισίου για τη χρηματοδότηση έργων φυσικού αερίου κατά την ενεργειακή μετάβαση.
Η συνάντηση αυτή εντάσσεται σε μια ομάδα εργασίας που έχει συσταθεί με πρωτοβουλία της Ελλάδας και του υπουργείου Ενέργειας των ΗΠΑ, με στόχο να εξεταστούν οι αναγκαίες παρεμβάσεις για να καταστεί ο Κάθετος Διάδρομος ελκυστικός. Ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ για τα ενεργειακά, Τζόσουα Βόλτζ, τόνισε την ανάγκη στήριξης του Κάθετου Διαδρόμου, επισημαίνοντας ότι σήμερα λειτουργεί σε περιορισμένες ροές και ότι απαιτείται εμπορικός ρεαλισμός για την επιτυχία του.
Το εγχείρημα του Κάθετου Διαδρόμου αποκτά νόημα στο πλαίσιο της απεξάρτησης της Ευρώπης από το ρωσικό αέριο, με το κενό στην περιοχή να εκτιμάται γύρω από 20 bcm. Ωστόσο, το κόστος του Κάθετου Διαδρόμου τον καθιστά λιγότερο ανταγωνιστικό σε σχέση με άλλες εναλλακτικές διαδρομές. Για παράδειγμα, ο Πολωνικός Διάδρομος είναι φθηνότερος, με κόστος περίπου 4,1 ευρώ/MWh, ενώ ο Κάθετος Διάδρομος φτάνει τα 15,1 ευρώ/MWh.
Η κατάσταση αυτή αναμένεται να αλλάξει με τη διακοπή του ρωσικού αερίου, γεγονός που θα δώσει χώρο στον Κάθετο Διάδρομο να καλύψει το κενό. Οι πολιτικές, οικονομικές και τεχνικές προσπάθειες εστιάζουν στη μείωση του κόστους του Κάθετου Διαδρόμου, αναγνωρίζοντας ότι δεν θα γίνει ποτέ η φθηνότερη επιλογή, αλλά θα είναι αναγκαίος συμπληρωματικά με το υπόλοιπο δίκτυο.
Η αβεβαιότητα της αγοράς παραμένει, με τους διαχειριστές να διστάζουν να μειώσουν τα τέλη και τους αγοραστές να προτιμούν συμβόλαια spot. Οι ΗΠΑ προχωρούν σε μεγάλες επενδύσεις παραγωγής LNG, απαιτώντας μακροχρόνιες δεσμεύσεις για τη βιωσιμότητά τους. Η πρόβλεψη για πτώση της τιμής του LNG από τα 30 ευρώ/MWh στα 8-12 ευρώ/MWh μέχρι το 2028-2029 θέτει σε αμφιβολία τη σχετική αλυσίδα.
Συνολικά, τα ρυθμιστικά θέματα έρχονται σε δεύτερη μοίρα, με την Κομισιόν να πιέζει την Ε.Ε. να χρηματοδοτήσει τον Κάθετο Διάδρομο, παρά το γεγονός ότι πρόκειται για υποδομές που σχετίζονται με το «βρώμικο» φυσικό αέριο.