Η φούσκα των $650 δισ.: Γιατί η Κίνα κερδίζει το AI Race ξοδεύοντας 24 φορές λιγότερα

Η Amazon θα επενδύσει φέτος 200 δισεκατομμύρια δολάρια στην τεχνητή νοημοσύνη. Η Google θα ξοδέψει 185 δισεκατομμύρια, η Meta 135 δισεκατομμύρια και η Microsoft 105 δισεκατομμύρια. Συνολικά, οι τέσσερις αμερικανικές εταιρείες θα επενδύσουν 650 δισεκατομμύρια δολάρια σε data centers, chips και υποδομές AI μέσα σε δώδεκα μήνες, το μεγαλύτερο ποσό που έχει δει η ανθρωπότητα από την εποχή των σιδηροδρόμων τον 19ο αιώνα.

Όταν ανακοινώθηκαν αυτές οι επενδύσεις τον Φεβρουάριο, η Wall Street αντέδρασε με σοκ. 950 δισεκατομμύρια δολάρια κεφαλαιοποίησης εξαφανίστηκαν σε μία εβδομάδα. Αντίθετα, η Κίνα, με όλες τις εταιρείες και τις κυβερνητικές επενδύσεις της, θα διαθέσει φέτος μόλις 27 δισεκατομμύρια δολάρια για AI, δηλαδή το 1/24 του αμερικανικού προϋπολογισμού. Παρά το τεράστιο κενό, το Πεκίνο μπορεί να κερδίζει τη μάχη.

Η στρατηγική της Silicon Valley είναι απλή: επενδύστε αρκετά δισεκατομμύρια σε GPUs και data centers, και το Artificial General Intelligence θα έρθει σύντομα. Σύμφωνα με ρεπορτάζ του CNBC, το επενδυτικό κενό μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας έχει φτάσει σε ιστορικά επίπεδα, με τις αμερικανικές Big Tech να αυξάνουν τις κεφαλαιακές δαπάνες κατά 67% σε ένα χρόνο. Όπως σημειώνει το Bloomberg, πρόκειται για “boom χωρίς αντίστοιχο τον 21ο αιώνα”. Κάθε μία από τις τέσσερις εταιρείες ξοδεύει περισσότερα από ό,τι οι 21 μεγαλύτερες αμερικανικές βιομηχανίες μαζί.

Ωστόσο, η αντίδραση της αγοράς ήταν ανησυχητική. Η ανακοίνωση της Amazon για capex 200 δισ. οδήγησε σε πτώση 7% την ίδια μέρα, ενώ η Alphabet έχασε 8% ενδοσυνεδριακά μετά τη δική της ανακοίνωση. Οι εταιρείες λογισμικού κατέρρευσαν: η Oracle -60% από το υψηλό της, η RELX -17% σε μία εβδομάδα. Οι επενδυτές ανησυχούν όχι μόνο για την απόδοση της επένδυσης, αλλά και για τον κίνδυνο ότι η ηγεσία της αγοράς παραμένει περιορισμένη σε μια χούφτα mega-cap εταιρειών.

Ενώ η Αμερική επενδύει στο μέλλον, η Κίνα κερδίζει το παρόν. Με μόλις 27 δισεκατομμύρια δολάρια επένδυση, το 4% του αμερικανικού budget, το Πεκίνο έχει υιοθετήσει μια ριζικά διαφορετική προσέγγιση που αποδίδει ήδη μετρήσιμα αποτελέσματα. Το κινεζικό AI μοντέλο DeepSeek, που προκάλεσε σεισμό στη βιομηχανία, κόστισε μόλις 5,6 εκατομμύρια δολάρια για εκπαίδευση, έναντι 100+ εκατομμυρίων του OpenAI GPT-4, δηλαδή 18 φορές φθηνότερο, με απόδοση που πλησιάζει τα αμερικανικά μοντέλα.

Η Κίνα δεν κυνηγά το AGI, αλλά την εφαρμογή. Με 800 εκατομμύρια εργάτες σε βιομηχανικούς τομείς, έχει μια έτοιμη αγορά για εφαρμοσμένη AI που καμία άλλη χώρα δεν διαθέτει. Η κυβερνητική πρωτοβουλία “AI Plus” στοχεύει στην πλήρη ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην οικονομία έως το 2035.

Οι αριθμοί της αγοράς είναι ενδεικτικοί. Οι Magnificent Seven (Apple, Microsoft, Google, Amazon, Meta, Tesla, Nvidia) έχουν συνολική κεφαλαιοποίηση 13,4 τρισ. δολάρια, ενώ οι κινεζικές BATX (Baidu, Alibaba, Tencent, Xiaomi) μόλις 1,22 τρισ., το 9% των αμερικανικών. Ωστόσο, η Κίνα παράγει περισσότερα smartphones, περισσότερα EVs και περισσότερα βιομηχανικά ρομπότ από οποιαδήποτε άλλη χώρα.

Οι νικητές από την αμερικανική επενδυτική τρέλα είναι η Nvidia, που ελέγχει το 90% της αγοράς AI chips, η TSMC που κατασκευάζει chips για όλους, και οι εταιρείες ενέργειας που τροφοδοτούν data centers. Οι χαμένοι είναι οι εταιρείες λογισμικού που αντιμετωπίζουν υπαρξιακή απειλή από την generative AI, οι εταιρείες data analytics, και κυρίως οι μέτοχοι που βλέπουν 950 δισεκατομμύρια δολάρια να εξατμίζονται.

Η Ευρώπη παρακολουθεί το θέαμα από τα θεωρεία, χωρίς ούτε το budget της Αμερικής ούτε τη στρατηγική ευελιξία της Κίνας. Η μεγαλύτερη ευρωπαϊκή tech εταιρεία, η SAP, έχει κεφαλαιοποίηση 265 δισεκατομμυρίων δολαρίων, το 12% της Amazon. Η ΕΕ ανακοίνωσε πρωτοβουλία InvestAI με στόχο 200 δισεκατομμύρια ευρώ σε πέντε χρόνια, ποσό που η Amazon ξοδεύει μόνη της σε έναν χρόνο.

Για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, το δίλημμα είναι πρακτικό. Μια μεσαία βιομηχανία με 500 εκατομμύρια ευρώ τζίρο πληρώνει 3-5 εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο για λύσεις όπως το Microsoft Copilot, χωρίς εγγυημένη απόδοση και με δέσμευση σε έναν προμηθευτή. Η εναλλακτική είναι φθηνότερα ανοιχτά μοντέλα AI με κινεζική τεχνολογία, που κοστίζουν 300-500 χιλιάδες ευρώ και προσφέρουν μετρήσιμα αποτελέσματα, αλλά με γεωπολιτικό κίνδυνο.

Η ιστορία έχει δείξει ότι η καινοτομία δεν συνεπάγεται αυτομάτως και εφαρμογή. Οι ΗΠΑ εφηύραν το τηλέφωνο, αλλά η Κίνα διαθέτει το μεγαλύτερο δίκτυο τηλεπικοινωνιών στον κόσμο. Οι ΗΠΑ δημιούργησαν το internet, αλλά η Κίνα το έχει μετατρέψει σε λειτουργικό σύστημα της κοινωνίας. Η Tesla πρωτοπόρησε στα EVs, αλλά η BYD κυριαρχεί στις πωλήσεις.

Η Αμερική ποντάρει 650 δισεκατομμύρια δολάρια ότι η υπερ-νοημοσύνη θα έρθει σύντομα, αλλάζοντας τα πάντα σε μία νύχτα, ενώ η Κίνα ποντάρει 27 δισεκατομμύρια ότι το μέλλον της AI θα είναι μια σταδιακή ενσωμάτωση, με τεράστια κλίμακα και βαθύ μετασχηματισμό. Αν η ιστορία επαναληφθεί, το στοίχημα των 27 δισεκατομμυρίων μπορεί να αποδειχθεί η πιο έξυπνη επενδυτική στρατηγική του αιώνα, ενώ το στοίχημα των 650 δισεκατομμυρίων κινδυνεύει να μπει στα βιβλία δίπλα στη Railway Mania του 1840 και τη φούσκα του Dotcom, ως η μεγαλύτερη μπλόφα που σχεδόν πέτυχε.