Όταν ο Τόμας Μαν, το 1924, δημοσίευσε το διάσημο μυθιστόρημά του «Το Μαγικό Βουνό», παρουσίασε τις εμπειρίες του από ένα σανατόριο στο Νταβός της Ελβετίας, όπου νοσηλευόταν η σύζυγός του. Είχε στο μυαλό του την φρίκη του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου. Το Νταβός ήταν τότε μια όαση στις Άλπεις, πολιορκημένη από έναν κόσμο σε πόλεμο. Ο νομπελίστας Γερμανός συγγραφέας δεν θα μπορούσε να φανταστεί ότι έναν αιώνα μετά, το «Μαγικό Βουνό» του Νταβός θα ήταν και πάλι πολιορκημένο, αυτή τη φορά από έναν εμπορικό πόλεμο, με επίκεντρο την προσπάθεια του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να προσαρτήσει τη Γροιλανδία στις ΗΠΑ.
Ο Τραμπ θα παραστεί στην 37η σύνοδο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ του Νταβός, που ανοίγει σήμερα, και τα σύννεφα που επικαλείται ο Τόμας Μαν φαίνονται ολοένα και πιο μαύρα. «Το Νταβός προετοιμάζεται για την επιστροφή του Τραμπ μετά από έξι χρόνια, μετά την αμερικανική επίθεση στη Βενεζουέλα, τις απειλές κατά της Γροιλανδίας, αλλά και το Ιράν», αναφέρει η εφημερίδα ΝΖΖ της Ζυρίχης.
Ο Τραμπ αναμένεται την Τετάρτη στο Νταβός, επικεφαλής της μεγαλύτερης αμερικανικής αντιπροσωπείας, που περιλαμβάνει πέντε μέλη του υπουργικού συμβουλίου, μεταξύ των οποίων ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ και ο υπουργός Εμπορίου Χάουαρντ Λούτνικ. Η ισχυρή αμερικανική παρουσία συμπληρώνεται από το γεγονός ότι φέτος, για πρώτη φορά, υπάρχει ένα «USA House» στο Νταβός – ένας χώρος εκδηλώσεων σε μια μικρή εκκλησία στον κεντρικό δρόμο, όπου εκπρόσωποι των ΗΠΑ πραγματοποιούν εκδηλώσεις και δικτυώνονται με επενδυτές.
Ακόμη και πριν φτάσει στο Αλπικό θέρετρο, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει πυροδοτήσει σφοδρές διπλωματικές εντάσεις, ανακοινώνοντας την επιβολή δασμών σε Γερμανία, Δανία, Νορβηγία, Σουηδία, Γαλλία, Βρετανία, Ολλανδία και Φινλανδία, αν δεν επιτευχθεί συμφωνία για την «πλήρη και ολοκληρωμένη εξαγορά της Γροιλανδίας». Το πιο εκρηκτικό ζήτημα, ωστόσο, είναι πιθανό να είναι οι διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία. Ο Τραμπ σχεδιάζει συνομιλίες με τον Ουκρανό πρόεδρο Ζελένσκι σχετικά με μια «συμφωνία ευημερίας» πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων, η οποία αναμένεται να περιλαμβάνει επενδύσεις περίπου 800 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την μεταπολεμική ανοικοδόμηση της Ουκρανίας.
Εκτός από τον Ζελένσκι, ο Τραμπ αναμένεται να έχει συναντήσεις με τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, τον Γάλλο πρόεδρο Μακρόν και άλλους ηγέτες της G7. Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ εξετάζει επίσης το ενδεχόμενο να παραστεί στο Νταβός, αν και οι Βρετανοί ηγέτες παραδοσιακά δεν παρευρίσκονται στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ. Ο Στάρμερ υπεραμύνθηκε της συμμετοχής του, λέγοντας: «Δεν μπορείς να φέρεις ειρήνη στην Ουκρανία χωρίς να είσαι στην αίθουσα».
Η παρουσία του Τραμπ στο Νταβός λειτουργεί ως «μαγνήτης», καθώς το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ αναμένει 64 αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων, μεταξύ των οποίων και από τις έξι από τις επτά κορυφαίες βιομηχανικές χώρες. Οι συζητήσεις θα διεξαχθούν υπό το σύνθημα «Πνεύμα Διαλόγου», αν και πολλοί αναλυτές αμφιβάλλουν ότι ο Τραμπ συμμερίζεται την ίδια αντίληψη για τον διάλογο με τους συνομιλητές του. Ήδη από τον Νοέμβριο, οι Financial Times ανέφεραν ότι οι διοργανωτές είχαν δελεάσει τον Τραμπ με την υπόσχεση ότι, σε αντίθεση με τα προηγούμενα Φόρουμ, δεν θα δοθεί μεγάλη έμφαση στα συνηθισμένα θέματα όπως η ισότητα και η κλιματική αλλαγή.
«Η επίθεση του Αμερικανού προέδρου στους διεθνείς κανόνες, οι οποίοι σε μεγάλο βαθμό ισχύουν από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, και ο αντίκτυπος στην παγκόσμια ειρήνη, την πολιτική και την οικονομία θα είναι μεταξύ των κεντρικών θεμάτων της πενθήμερης εκδήλωσης», αναφέρουν οι Ελβετικές εφημερίδες. Η «έκθεση κινδύνου» του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ προσδιορίζει τη «γεωοικονομική αντιπαράθεση» ως τη μεγαλύτερη απειλή για τον κόσμο – μια περιγραφή που συνοψίζει τις πολιτικές του Τραμπ για υψηλούς δασμούς και απειλές κατά των συμμάχων.
«Ο διάλογος δεν είναι πολυτέλεια σε περιόδους αβεβαιότητας, αλλά επείγουσα ανάγκη», δήλωσε ο Νορβηγός Μπόργκε Μπρέντε, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ. «Σε ένα κρίσιμο σημείο καμπής για τη διεθνή συνεργασία – που χαρακτηρίζεται από βαθιές γεωοικονομικές και τεχνολογικές αλλαγές, η φετινή σύνοδος στο Νταβός θα είναι μια από τις πιο σημαντικές», πρόσθεσε.
Παρά τις αυξημένες εμπορικές εντάσεις και την πολιτική αβεβαιότητα, η παγκόσμια οικονομία έχει αποδειχθεί σχετικά ανθεκτική, εν μέρει λόγω των τεράστιων επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη στις ΗΠΑ, οι οποίες έχουν στηρίξει τη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου. Η προβλεπόμενη παγκόσμια ανάπτυξη 3,1% το 2026 παραμένει μη ικανοποιητική, ιδίως λόγω της παγκόσμιας αύξησης του χρέους σε επίπεδα που δεν έχουν παρατηρηθεί από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Σύμφωνα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), τα επίπεδα χρέους σε αρκετές αφρικανικές χώρες είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά.
«Το παγκόσμιο εμπόριο παραμένει υπό πίεση λόγω της αυξανόμενης χρήσης προστατευτικών μέτρων, όπως η επιβολή μονομερών δασμών, οι αυξανόμενοι περιορισμοί στις ξένες επενδύσεις και η μείωση του εφοδιασμού με κρίσιμες πρώτες ύλες», αναφέρει η ετήσια Έκθεση Παγκόσμιων Κινδύνων του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, η οποία δημοσιεύθηκε την περασμένη εβδομάδα. Στη σύνοδο θα συμμετάσχουν επίσης κορυφαίες προσωπικότητες στον τομέα της τεχνολογίας, όπως ο Σατία Ναντέλα της Microsoft, ο Τζένσεν Χουανγκ της Nvidia και ο Ντέμις Χασάμπις, επικεφαλής Τεχνητής Νοημοσύνης της Google.
Η φετινή σύνοδος είναι τέλος, η πρώτη που πραγματοποιείται χωρίς τον ιδρυτή του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ Κλάους Σβαμπ, ο οποίος παραιτήθηκε από τη θέση του προέδρου τον Απρίλιο του 2025, μετά από ισχυρισμούς ότι αυτός και η σύζυγός του είχαν χρησιμοποιήσει κεφάλαια του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ για ιδιωτικούς σκοπούς.