Η ημέρα ξεκίνησε σχετικά ήρεμα για την αγορά ενέργειας, με την τιμή του Brent να κυμαίνεται κοντά στα 84 δολάρια το βαρέλι και το αμερικανικό αργό γύρω από τα 79 δολάρια, σε μια φαινομενική προσπάθεια σταθεροποίησης μετά τις αναταράξεις των προηγούμενων ημερών. Ωστόσο, το απόγευμα η κατάσταση άλλαξε δραματικά. Μετά την προειδοποίηση του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ότι δεν πρόκειται να υπάρξει καμία συμφωνία με την Τεχεράνη παρά μόνο με «άνευ όρων παράδοση» του ιρανικού καθεστώτος, οι αγορές πετρελαίου μπήκαν σε ξέφρενο ράλι.
Μέσα σε λίγες ώρες, το Brent εκτινάχθηκε σχεδόν 10 δολάρια, ενώ το αμερικανικό ελαφρύ αργό West Texas Intermediate κέρδισε περίπου 13 δολάρια, κλείνοντας τη διαφορά μεταξύ των δύο συμβολαίων: η «ψαλίδα» που νωρίτερα έφτανε τα 5 δολάρια περιορίστηκε κοντά στα 2. Πιο αναλυτικά, η τιμή του Brent – του συμβολαίου αναφοράς για την Ευρώπη – άγγιξε τα 94 δολάρια το βαρέλι, ενώ εκείνη του WTI έφτασε τα 92 δολάρια. Η εβδομάδα εξελίσσεται έτσι σε μία από τις πιο εκρηκτικές των τελευταίων ετών για την αγορά ενέργειας. Από την έναρξη της σύγκρουσης ανάμεσα στις ΗΠΑ, το Ισραήλ και το Ιράν το περασμένο Σάββατο, το WTI έχει ενισχυθεί σχεδόν 35% και το Brent περίπου 28%. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη εβδομαδιαία άνοδο από τις αρχές του 2020.
Η εκτίναξη των τιμών συνδέεται άμεσα με τον κίνδυνο διαταραχής των ενεργειακών ροών στη Μέση Ανατολή. Η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ – από όπου περνά περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και LNG – έχει σχεδόν παγώσει, καθώς εκατοντάδες πλοία παραμένουν εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο. Παράλληλα, η παραγωγή αρχίζει ήδη να μειώνεται: το Ιράκ έχει διακόψει παραγωγή περίπου 1,5 εκατ. βαρελιών ημερησίως, σύμφωνα με δύο Ιρακινούς αξιωματούχους που μίλησαν στο Reuters. Το Κουβέιτ ξεκίνησε επίσης περικοπές παραγωγής, καθώς εξαντλούνται οι διαθέσιμοι αποθηκευτικοί χώροι, ενώ και το Κατάρ περιορίζει την ενεργειακή παραγωγή. Οι εξελίξεις αυτές ενίσχυσαν δραματικά τις ανησυχίες για έλλειψη προσφοράς στην παγκόσμια αγορά.
Σύμφωνα με τους αναλυτές, η αγορά πετρελαίου περνά πλέον σε μια νέα φάση. «Η αγορά μετακινείται από την αποτίμηση καθαρά γεωπολιτικού ρίσκου στο να αντιμετωπίζει πραγματικές επιχειρησιακές διαταραχές στην προσφορά», σημείωσε η επικεφαλής έρευνας εμπορευμάτων της JPMorgan, Natasha Kaneva. Εάν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν κλειστά, οι περικοπές παραγωγής θα μπορούσαν να φτάσουν έως και τα 6 εκατ. βαρέλια ημερησίως μέχρι τα τέλη της επόμενης εβδομάδας, σύμφωνα με την τράπεζα. Η JPMorgan εκτιμά επίσης ότι και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ενδέχεται σύντομα να αντιμετωπίσουν περιορισμούς στην προσφορά.
Οι εκτιμήσεις για την πορεία των τιμών γίνονται όλο και πιο δραματικές. Ο υπουργός Ενέργειας του Κατάρ, Σαάντ Αλ Κααμπί, δήλωσε στους Financial Times ότι οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να φτάσουν τα 150 δολάρια το βαρέλι μέσα στις επόμενες εβδομάδες, αν τα δεξαμενόπλοια δεν μπορέσουν να περάσουν από τα Στενά του Ορμούζ. «Αυτό θα μπορούσε να γκρεμίσει τις οικονομίες του κόσμου», προειδοποίησε. Ο ίδιος εκτίμησε επίσης ότι σύντομα όλοι οι εξαγωγείς της περιοχής του Κόλπου ενδέχεται να αναγκαστούν να κηρύξουν force majeure στα συμβόλαια τους. «Όσοι δεν το κάνουν τις επόμενες ημέρες, αν συνεχιστεί αυτή η κατάσταση, θα βρεθούν αντιμέτωποι με σημαντικές νομικές ευθύνες», σημείωσε. Αρκετοί αναλυτές συμφωνούν μαζί του. Σε αυτά τα επίπεδα, το πετρέλαιο θα «έκαιγε» την παγκόσμια οικονομία.
Τις ελπίδες για αποκλιμάκωση ψαλίδισαν οι δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου. Ο Ντόναλντ Τραμπ ξεκαθάρισε ότι δεν θα υπάρξει συμφωνία με την Τεχεράνη παρά μόνο με «άνευ όρων παράδοση» του ιρανικού καθεστώτος. «Δεν θα υπάρξει καμία συμφωνία με το Ιράν εκτός από UNCONDITIONAL SURRENDER», έγραψε σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Την ίδια ώρα, ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Pete Hegseth, δήλωσε ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις βρίσκονται ακόμη στην αρχή. «Μόλις αρχίσαμε να πολεμάμε», είπε σε συνέντευξη Τύπου, προσθέτοντας ότι το Ιράν «υποτιμά σοβαρά την ικανότητα των ΗΠΑ να συνεχίσουν τον πόλεμο».
Οι επιπτώσεις του ράλι στο πετρέλαιο αρχίζουν ήδη να περνούν στην πραγματική οικονομία. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η μέση τιμή της απλής βενζίνης αυξήθηκε κατά σχεδόν 27 σεντ μέσα σε μία εβδομάδα, φτάνοντας τα 3,25 δολάρια το γαλόνι, σύμφωνα με στοιχεία της AAA. Για τις αγορές, ωστόσο, το κρίσιμο ερώτημα παραμένει ένα: αν τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν σύντομα ή αν η κρίση θα εξελιχθεί σε ένα παρατεταμένο ενεργειακό σοκ που θα δοκιμάσει τα όρια της παγκόσμιας οικονομίας.