Η κλιμάκωση του πολέμου στη Μέση Ανατολή απειλεί να προκαλέσει ένα νέο ενεργειακό σοκ, με σοβαρές επιπτώσεις στον πληθωρισμό, την ανάπτυξη και τις επιχειρήσεις στην Ευρώπη και την Ελλάδα. Οι ζημιές σε ενεργειακές εγκαταστάσεις στον Περσικό Κόλπο, το «πάγωμα» των διελεύσεων από τα Στενά του Ορμούζ και ο κίνδυνος διαταραχών στην προσφορά πετρελαίου δημιουργούν νέες πιέσεις για τις οικονομίες, ανατρέποντας τα σχέδια των κυβερνήσεων και της ΕΚΤ. Η εξάρτηση της Ελλάδας από ενεργειακές εισαγωγές είναι ένα σημαντικό πρόβλημα, αν και η χώρα διαθέτει και ατού που την θωρακίζουν σε κάποιο βαθμό.
Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η παγκόσμια οικονομία προσπαθεί να σταθεροποιηθεί μετά την ενεργειακή κρίση που προκάλεσε ο πόλεμος στην Ουκρανία το 2022. Ο Greg Kiss, Director Western Europe Sovereigns της Fitch Ratings, χαρακτήρισε τον πόλεμο ένα ακόμη σοκ, που πιθανότατα δεν θα έχει μεγάλη διάρκεια. «Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή είναι ένα νέο σοκ για την παγκόσμια οικονομία και ήδη βλέπουμε μεγάλες ζημιές σε ενεργειακές εγκαταστάσεις στον Κόλπο. Το σοκ στην ενεργειακή προσφορά θα οδηγήσει σε αύξηση του πληθωρισμού και θα εντείνει τις πιέσεις στην οικονομία. Εκτιμούμε ότι η κρίση μπορεί να διαρκέσει λιγότερο από έναν μήνα. Αν όντως αποδειχθεί βραχύβια, ο ρυθμός ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας θα μπορούσε να παραμείνει κοντά στο 2%», δήλωσε.
Η Ελλάδα είναι μέλος της Ευρωζώνης, γεγονός που αποτελεί μια σημαντική ασπίδα για τη χώρα. Επιπλέον, διαθέτει εξαιρετικά ευνοϊκές συνθήκες χρηματοδότησης, γεγονός που σημαίνει ότι δεν θα επηρεαστεί τόσο έντονα από την πιθανή σύσφιξη της νομισματικής πολιτικής, όπως άλλες οικονομίες. Η Ευρώπη παραμένει ευαίσθητη στις ενεργειακές διαταραχές, γεγονός που ενισχύει την ανησυχία ότι η σύγκρουση θα μπορούσε να ανακόψει την αποκλιμάκωση του πληθωρισμού και να πυροδοτήσει νέο κύμα ακρίβειας.
Ο Samuel Tilleray, Associate Director στο τμήμα αξιολόγησης κρατών της S&P Global, επισημαίνει ότι το μέγεθος των επιπτώσεων θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια και την ένταση της σύγκρουσης. «Οι επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή θα καθοριστούν από τη διάρκεια και την έκταση των εχθροπραξιών. Σε αυτό το πρώιμο στάδιο υπάρχει σημαντική αβεβαιότητα για το πώς θα εξελιχθεί η σύγκρουση και, κατά συνέπεια, για το μέγεθος του αντίκτυπου στην Ελλάδα. Ωστόσο, σε όλα τα σενάρια αναμένουμε πιέσεις προς τα κάτω στην ανάπτυξη και προς τα πάνω στον πληθωρισμό», δήλωσε.
Ο Jason Graffam, Senior Vice President για τις αξιολογήσεις κρατών στην Ευρώπη της Morningstar DBRS, αναφέρει ότι η φύση της σημερινής κρίσης είναι διαφορετική από εκείνη που προκάλεσε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. «Η πιο άμεση οικονομική ανησυχία για τις ευρωπαϊκές χώρες είναι κατά πόσο η σύγκρουση θα οδηγήσει σε έναν νέο κύκλο πληθωρισμού που θα τροφοδοτείται από τις τιμές της ενέργειας. Δεν αποκλείουμε το ενδεχόμενο σύσφιξης της νομισματικής πολιτικής εάν αυτό το σοκ οδηγήσει σε διαρκή αύξηση των τιμών της ενέργειας», δήλωσε.
Ο Yesenn El-Radhi, Senior Vice President της Morningstar DBRS, σημειώνει ότι δεν αναμένουν ότι η διαταραχή στις τιμές της ενέργειας θα ασκήσει δυσανάλογη πίεση στην ελληνική οικονομία. «Το μέγεθος του λογαριασμού εισαγωγών πετρελαίου της Ελλάδας, σε σχέση με το ΑΕΠ, είναι σε γενικές γραμμές αντίστοιχο με εκείνο των περισσότερων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ωστόσο, εάν το ενεργειακό σοκ διατηρηθεί και οδηγήσει σε νέα αύξηση των πληθωριστικών πιέσεων στην Ελλάδα, αυτό θα μπορούσε να επηρεάσει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και την ιδιωτική κατανάλωση», πρόσθεσε.
Το πραγματικό διακύβευμα για την παγκόσμια οικονομία δεν είναι μόνο η διάρκεια της σύγκρουσης, αλλά και αν η Μέση Ανατολή θα μετατραπεί ξανά σε πηγή ενός νέου ενεργειακού κύκλου αστάθειας. Αν οι διαταραχές στην προσφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου αποδειχθούν επίμονες, η Ευρώπη μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με ένα νέο σοκ τη στιγμή που προσπαθεί να αφήσει πίσω της την κρίση του 2022.