Οι περισσότεροι επενδυτές θεωρούν τα πολύτιμα μέταλλα ως καταφύγιο σε περιόδους αβεβαιότητας και ανατροπών. Γι' αυτό, η ταχύτητα και το μέγεθος της πρόσφατης κατάρρευσης στις τιμές του χρυσού και του αργύρου προκάλεσαν ανησυχία. Η πρώτη αντίδραση είναι να αναρωτηθεί κανείς τι πήγε στραβά, αλλά αυτό είναι λάθος ερώτημα. Το πραγματικό μάθημα από αυτή τη βίαιη διόρθωση, όπως εξηγούν αναλυτές στο Market Watch και στο CNBC, αφορά τη ρευστότητα και το τι συμβαίνει όταν υπερβολικά πολλά κεφάλαια προσπαθούν να εγκαταλείψουν ταυτόχρονα τα ίδια «ασφαλή» trades.
Η πτώση δεν ήταν απλώς απότομη, αλλά ιστορική. Σύμφωνα με υπολογισμούς του Market Watch, η συνδυασμένη κατάρρευση σε χρυσό και ασήμι εξαφάνισε περίπου 7,4 τρισ. δολάρια σε χρηματιστηριακή αξία. Ο χρυσός υποχώρησε σχεδόν 9% από το ιστορικό υψηλό των 5.598 δολαρίων, ενώ το ασήμι κατέρρευσε κατά περίπου 27% από την κορυφή των 121 δολαρίων, καταγράφοντας τη χειρότερη ημερήσια πτώση του από το 1980. Και όλα αυτά συνέβησαν σε ένα περιβάλλον όπου δεν υπήρξε θεμελιώδες σοκ: τα στοιχεία για τον πληθωρισμό δεν άλλαξαν αιφνιδίως, ούτε οι προσδοκίες για τη νομισματική πολιτική ανατράπηκαν εν μία νυκτί.
Αυτό που κατέρρευσε ήταν μια υπόθεση: ότι τα «αμυντικά» assets παραμένουν πάντα ρευστά όταν η αγορά πιέζεται. Η αφορμή δόθηκε από την ανακοίνωση ότι ο Κέβιν Γουόρς είναι η επιλογή του Ντόναλντ Τραμπ για την ηγεσία της Federal Reserve. Η αγορά ερμήνευσε την κίνηση ως σήμα περιορισμού του ρίσκου για «αποδυνάμωση» του δολαρίου. Το αμερικανικό νόμισμα ενισχύθηκε απότομα και οι τοποθετήσεις που είχαν γίνει με βάση την νομισματική χαλαρότητα άρχισαν να ξετυλίγονται βίαια.
Δεν επρόκειτο για αλλαγή ψυχολογίας, αλλά για απότομη συρρίκνωση της παγκόσμιας ρευστότητας, η οποία χτύπησε πρώτα εκεί όπου η τοποθέτηση ήταν πιο συνωστισμένη. Ο χρυσός και το ασήμι είχαν μετατραπεί σε υπερ-δημοφιλή μέσα «θωράκισης». Αυτή η μαζική τοποθέτηση δημιούργησε μια ψευδαίσθηση ασφάλειας, καθώς υπήρχε η πεποίθηση ότι θα υπάρχει πάντα αγοραστής. Όταν η μεταβλητότητα εκτοξεύθηκε, αυτή η πεποίθηση κατέρρευσε. Οι πωλήσεις επιταχύνθηκαν όχι επειδή άλλαξε η άποψη των επενδυτών, αλλά λόγω margin calls, ορίων ρίσκου και μηχανικών κανόνων διαχείρισης μεταβλητότητας που επέβαλαν άμεση μείωση έκθεσης.
Αυτός είναι ο λόγος που η κίνηση έμοιαζε μηχανική και σχεδόν απρόσωπη. Το ασήμι έκανε πολύ μεγαλύτερη βουτιά από τον χρυσό, καθώς βρίσκεται στο σταυροδρόμι αντιστάθμισης κινδύνου, κερδοσκοπίας και μόχλευσης. Η αγορά του είναι πιο ρηχή, η τοποθέτηση πιο επιθετική και η μεταβλητότητα δομικά υψηλότερη. Όταν η ρευστότητα στεγνώνει, το ασήμι δεν ακολουθεί απλώς τον χρυσό, αλλά μεγεθύνει την κίνηση.
Η διάκριση αυτή είναι κρίσιμη για να κατανοήσουμε τι συνέβη και τι παραμένει άλυτο. Οι αναφορές για αυξημένη φυσική ζήτηση από αγοραστές στη Μέση Ανατολή και αλλού είναι πραγματικές και σημαντικές. Δείχνουν ότι όταν οι τιμές πέφτουν απότομα, εμφανίζεται άμεσα επίπεδο-ευαίσθητη ζήτηση. Ωστόσο, αυτή η ζήτηση απαντά σε διαφορετικό ερώτημα από εκείνο των χρηματοοικονομικών αγορών. Η φυσική αγορά μπορεί να στηρίξει τις τιμές μεσοπρόθεσμα, αλλά η ρευστότητα καθορίζει την πορεία στο βραχυπρόθεσμο χάος.
Το σωστό ερώτημα δεν είναι «αγοράζουμε ή όχι», αλλά «τι είδους επενδυτής θέλουμε να είμαστε». Οι μακροπρόθεσμοι ή φυσικοί αγοραστές μπορούν να σκέφτονται σε όρους αξίας. Οι επενδυτές που κινούνται μέσω futures, options ή ETFs κυβερνώνται από μεταβλητότητα, μόχλευση και κανόνες ρίσκου – όχι από πεποιθήσεις. Η σύγχυση αυτών των δύο ρόλων είναι ο πιο γρήγορος δρόμος για να αγοράσει κανείς αστάθεια αντί για ευκαιρία.
Η μεγάλη αλήθεια αυτής της κρίσης είναι άβολη. Πολλά χαρτοφυλάκια είναι διαφοροποιημένα ως προς τα στοιχεία ενεργητικού, αλλά όχι ως προς τη συμπεριφορά ρευστότητας. Σε συνθήκες στρες, διαφορετικά εργαλεία καταλήγουν στις ίδιες εξόδους. Και τότε, ακόμα και τα «ασφαλή» assets γίνονται ασταθή. Αυτό δεν ακυρώνει τον ρόλο του χρυσού ή του ασημιού ως μακροπρόθεσμων hedges, αλλά ακυρώνει την ιδέα ότι η ασφάλεια είναι απλώς θέμα σωστής επιλογής asset. Στις αγορές κρίσης, την τιμή δεν τη βάζει η λογική, αλλά η ρευστότητα.
Το σήμα «ηρεμίας» δεν θα είναι μια τεχνική αντίδραση στις τιμές, αλλά η συμπίεση της μεταβλητότητας. Μέχρι τότε, το σύστημα παραμένει εύθραυστο. Το ξεπούλημα στα πολύτιμα μέταλλα δεν ήταν απόρριψη του ρόλου τους, αλλά ένα τεστ αντοχής. Έδειξε ξεκάθαρα ότι, όταν όλοι βασίζονται στα ίδια καταφύγια, ακόμα και αυτά μπορούν να ραγίσουν.